کاشی سنتی رنجبران : بررسی مسجد شاه تهران

مقاله ها

صفحه اصلی
مقاله ها
بررسی مسجد شاه تهران

1398/07/20

نویسنده : وب سایت کاشی سنتی رنجبران

نگاهی به معماری و رویدادهای تاریخی مسجد شاه تهران

مسجد شاه تهران یکی از مساجد قدیمی تهران است که در بازار تهران قرار دارد. این مسجد از دوران قاجار باقی مانده است و یکی مقاصد اصلی گردشگران خارجی در تهران است. آشنایی بیشتر با تاریخچه این مسجد و معماری آن را در این مقاله بررسی خواهیم کرد.

قدمت این مسجد به حدود 180 سال پیش و دوران فتحعلی شاه قاجار برمی‌گردد، این مسجد به دستور او ساخته شد و دلیل اینکه به آن مسجد شاه می گویند همین است. آنچه که از کتیبه‌ها و نوشته‌های ایوان جنوبی مسجد برمی‌آید، سال ساخت آن سال 1212 و یا 1224 حدس زده می‌شود. دستور ساخت این مسجد در زمان فتحعلی شاه بوده اما در زمان ناصرالدین شاه تمام شده است.

زیبایی این مسجد به حدی است که حتی نایب سفارت انگلیس- ژاک موریه- در سفرنامه خود از آن یاد برده و آن را قابل توجه‌ترین بنای دوران فتحعلی شاه نامیده. طبق سفر نامه وی که در سال 1222 قمری نوشته، این مسجد هنوز تمام نشده بوده.

معماری مسجد شاه تهران

معماری مسجد شاه به صورت ساختمانی چهار ایوانی طراحی شده که شبستان‌های اصلی را در سمت جنوبی قرار داده‌اند. در طراحی مسجد شاه از معماری مسجد وکیل شیراز الهام گرفته شده و در ساخت آن نیز از هنرمندان شیرازی استفاده شد است. در مسجد شاه کتیبه‌ها و کاشی‌کاری‌های زیبا توجه شما را به خود جلب خواهد کرد. اکثر کتیبه‌های موجود در مسجد به خط مهدی ملک الکتاب هستند و کاشی‌کاری‌های آن نیز توسط استادان تهرانی و اصفهانی انجام شده است.

اسدالله عابدین، اسدالله حسینی، علی اکبر محمد، و احمد علی اصغر استادان کاشی کار تهرانی و فتح الله عبدالرحیم، حسین باقر، مصطفی طباطبایی، ابراهیم کاظم استادان کاشی کار اصفهانی هستند که با هنر دست خود به زیبایی و شکوه این مسجد افزوده‌ است. اگر در کاشی کاری‌های اطراف صحن مسجد دقت کنید احتمالا نام این استادان کاشی کار را خواهید دید. مسجد فضایی مربعی شکل دارد که می‌توان چرخش نسبی آن به بافت شهری را دید. این چرخش به دلیل قرارگرفتن در جهت قبله ایجاد شده است..

دیگر فضاهای مسجد عبارتند از: 4 ایوان ( که در وسط قرار دارند) ، گنبدخانه ( که در ضلع جنوبی قرار گرفته)، 3 شبستان ( این 3 شبستان‌های اصلی هستند که در گوشه‌ها قرار گرفته‌اند)، و حوضی در مرکز حیاط که به مانند فضای مسجد، مربعی شکل است.

معماری مسجد با طرح ساده خود امکان ایجاد تغییرات در مسجد را نیز می‌دهد. ورودی مسجد مستطیلی عریض است که در قلب طاقی عمیق در دل دیوار قرار گرفته است. این طاق قوسی مقرنس بوده و به نقوش گیاهان و کاشی‌های خشتی هفت رنگ مزین شده است. در دو سمت این طاق قوسی، قاب‌های مستطیل شکلی قرار دارند که آن‌ها نیز با کاشی‌های رنگین تزیین شده‌اند.

پس از این ورودی، دالانی( هشتی ) طاق دار قرار دارد که راه به حیاط بزرگ مجاور ایوان بزرگ بخش شمالی می‌برد. از آنجایی که این مسجد در بازار قرار دارد، از طریق حیاط مسجد و بوسیله چندین راه به بازار متصل می‌شود. حیاط مسجد به شکل مربع بوده و درهر سمت دارای یک ردیف طاق کم عمق و یک طبقه است. ایوان جنوبی مهم‌ترین ایوان مسجد به شمار می‌رود زیرا از طریق این ایوان می‌توان به محراب اصلی مسجد راه یاف. بعلاوه داخل این ایوان نام فتحعلی شاه با خط نستعلیق به چشم می‌خورد.

رویدادهای تاریخی مسجد شاه تهران

در طول تاریخ اتفاقات بسیار مهم و تاثیر گذاری در این مسجد روی داده است. اولین آن‌ها در بیستم آذرماه 1284 اتفاق افتاد که در آن دوران علاءالدوله 2 تن از بازاریان( حاجی سید هاشم قندی و حاجی سید اسماعیل خان) را به جرم بالا بودن قیمت قند، در حیاط مسجد به چوب بسته و فلک کرد. این کار وی اعتراض بازاریان را به همراه داشت که در نهایت جرقه جنبش مشروطه را در تهران زد. اتفاق بعدی در شانزدهم اسفندماه 1329 روی داد که در آن حاج علی رزم آرا ( نخست وزیر وقت) توسط یکی از اعضای فدائیان اسلام تیر خورده و ترور شد. آخرین اتفاق مهم مسجد شاه اتفاقی خوشایند است که در 1 مهرماه 1363 روی داد و در آن این مسجد به عنوان اثری تاریخی در میان آثار ملی ایران با به ثبت رسید .

برای سفارش این نوع کاشی کاری بسیار زیبا و اصیل ایرانی با شماره همراه 09128612029 و تلفن ثابت 02133030841 تماس بگیرید.

مطالب پیشنهادی

کاشی کاری مسجد

کاشی کاری سفره خانه

مسجد شاه تهران	مسجد شاه	مسجد شاه در تهران	کاشی سنتی رنجبران