کاشی سنتی رنجبران : بررسی تاریخچه کاشی کاری

مقاله ها

صفحه اصلی
مقاله ها
بررسی تاریخچه کاشی کاری

1398/07/15

نویسنده : وب سایت کاشی سنتی رنجبران

بررسی تاریخچه کاشی کاری درایران

صنعت کاشی سازی و کاشی کاری که بیش از همه در تزیین معماری سرزمین ایران و به طوراخص بناهای مذهبی به کار گرفته شده، همانند سفالگری دارای ویژگی های خاصی است. این هنر و صنعت از گذشته بسیار دور در نتیجه مهارت، ذوق و سلیقه کاشی ساز در مقام شیی ترکیبی متجلی گردیده بدین ترتیب که هنرمند کاشیکار یا موزاییک ساز با کاربرد و ترکیب رنگ های گوناگون و یا در کنار هم قرار دادن قطعات ریزی از سنگ های رنگین و بر طبق نقشه ای از قبل طرح گردیده، به اشکالی متفاوت و موزون از تزیینات بنا دست یافته است.

طرح های ساده هندسی، خط منحنی، نیم دایره، مثلث و خطوط متوازی که خط عمودی دیگری بر روی آنها رسم شده از تصاویری هستند که بر یافته های دوره های قدیمی تر جای دارند که به مرور نقش های متنوع هندسی، گل و برگ، گیاه و حیوانات که با الهام و تأثیر پذیری از طبیعت شکل گرفته اند پدیدار می گردند و در همه حال مهارت هنرمند و صنعت کار در نقش دادن به طرح ها و هماهنگ ساختن آنها، بارزترین موضوع مورد توجه است.

این نکته را باید یادآور شد که مراد کاشی گر و کاشی ساز از خلق چنین آثار هنری هرگز رفع احتیاجات عمومی و روزمره نبوده بلکه شناخت هنرمند از زیبایی و ارضای تمایالت عالی انسانی و مذهبی، مایه اصلی کارش بوده است. مخصوصا اگر به یاد آوریم که هنرهای کاربردی بیشتر جنبه کاربردمادی دارد، حال آن که خلق آثار هنری نمایانگر روح تلطیف یافته انسان است همچنان که (پوپ) پس از دیدن کاشی کاری مسجد شیخ لطف الله در (بررسی هنر ایران) می نویسد: خلق چنین آثار هنری جز از راه ایمان به خدا و مذهب نمی تواند به وجود آید.

تاریخچه کاشی ( آجر لعابی ) و هنرهای تزیینی در ایران به دوران قبل ازتاریخ بر می گردد و از زمان های بسیار دور از کاشی کاری برای تزیین بناهای تاریخی استفاده شده است. اولین نمونه های موزاییک کاری مربوط به ستونهای معبدی در بین النهرین است و مربوط به نیمه دوم قبل از میلاد مسیح است. در این بنا سنگ های رنگی با تزیینات صدف و عاج مزین شده اند و در آنها الگو های هندسی کامل به چشم می خورد. این موزاییک کاری های اولیه پایه کاشی کاری های بعدی بودند. اولین نمونه های کاشی کاری که به عنوان تکاملی در این هنر به شمار می رفت در مکان هایی مانند قصرهای آشور و بابل در زمان مشابه یافت شده اند. معروف ترین نمونه کاشی کاری، نمونه موزاییک کاری است که در اکتشافات مارلیک یافت شده است.

با ظهور اسلام در ایران، هنر کاشی کاری به شکوفایی رسید و این هنر، مهمترین ویژگی در تزیین بناهای مذهبی به شمار می رفت. نیاز به کاشیکاران ایرانی در تمام مناطق امپراطوری اسلامی به شدت احساس می شد. قدیمی ترین نمونه کاشی کاری اسلامی در گنبدهای مساجد مربوط به قرون هفت و هشت میلادی به چشم می خورد. در دوران آل بویه، دو مسجد نایین و نی ریز از تزیینات آجر کاری به صورت الگوهای هندسی بهره جسته اند. در قرون 11 و 12 میلادی، تزیینات آجری به سرعت از شرق ایران به تمام نقاط دیگر گسترش پیدا کرد. مهم ترین نمونه های آجرکاری در این دوره مقبره پیر علمدار، چهل دختران و برج میهماندوست هستند.

مرحله بعدی تکامل کاشی کاری به صورت استفاده از آجر لعابی رنگی بود. اصلی ترین رنگ های به کار رفته در کاشی کاری رنگ فیروزهای بود و در دوران سلجوقیان آجرهای لعابی فیروزه های برای تزیین آجرهای بناهای تاریخی استفاده شده است. گاهی از این آجرهای لعابی فیروزه ای برای ایجاد خط نسخ کوفی استفاده شده یا از این آجرها به صورت پراکنده در میان آجرهای معمولی به کار رفته است.

قدیمی ترین نمونه خط کوفی روی آجر پخته نشده فیروزه ای رنگ در موزه ایران باستان وجود دارد و مربوط به قرن یازده میلادی است. از بناهای مذهبی دیگری که در ترکیب آنها از کاشی کاری فیروزه ای استفاده شده می توان به مسجد سید اصفهان، گنبد قرمز مراغه و مسجد جامع گناباد اشاره کرد.

در دوران حکومت سلجوقیان و دوره های پیش از آغاز قرن هفتم هجری، تولید کاشی توسعه خیره کننده ای یافت. مرکز اصلی تولید، شهر کاشان بود. تعداد بسیار زیادی از گونه های مختلف کاشی چه از نظر فرم و چه از نظر تکنیک ساخت، در این شهر تولید می شد. اشکالی همچون ستاره های هشت گوش و شش گوش، چلیپا و شش ضلعی برای شکیل نمودن ازاره های درون ساختمان ها با یکدیگر ترکیب می شدند. از کاشی های لوحه مانند در فرم های مربع یا مستطیل شکل و به صورت حاشیه و کتیبه در قسمت بالایی قاب ازاره استفاده می شد. قالب ریزی بعضی از کاشی ها به صورت برجسته انجام می شد در حالی که برخی دیگر مسطح بودند و تنها با رنگ تزیین می شدند. در این دوران از سه تکنیک لعاب تک رنگ، رنگ آمیزی مینایی بر روی لعاب و رنگ آمیزی زرین فام بر روی لعاب استفاده می شد.

برای سفارش این نوع کاشی کاری بسیار زیبا و اصیل ایرانی با شماره همراه 09128612029 و تلفن ثابت 02133030841 تماس بگیرید.

مطالب پیشنهادی

کاشی کاری مسجد

سفارش کاشی های هفت رنگ

تاریخچه کاشی کاری	کاشی کاری	بررسی کاشی کاری در ایران	کاشی سنتی رنجبران