hc8meifmdc|2011A6132836|Ranjbaran|tblEssay|Text_Essay|0xfcff199714000000813b000001000200
تکنولوژی
اطلاعاتی و خود مدیریتی سوسیالیستی
نویسنده : اندی
پولاک
سال انتشار:
1995
کلید واژه ها
:تکنولوژی اطلاعاتی،سوپرکامپیوتر،زیرشبکه ها،پاساژهای کامپیوتری
با روی آوردن
کشورهای به اصطلاح سوسیالیستی به سرمایهداری و گستردهتر و عمیقتر شدن سلطه
سرمایه،اعتقاد به امکان برپایی سوسیالیسم ضعیف شده است. این درحالیست که ساختن
جامعه سوسیالیستیِ دموکراتیکِ خودگردان هیچگاه چون امروز امکانپذیر نبوده است. تا
آنجا که به بازدهی بالای صنعت و در دسترس بودن انبوه کالاها و خدمات مربوط
میشود،شرایط مادی سوسیالیسم در قسمت بزرگی از قرن حاضر وجود داشته است. طی چند سال
اخیر در اثر رشد تکنولوژی اطلاعاتی مبنای فنی اداره این امور، که میتواند پایه فنی
سوسیالیسم قرار گیرد، پیشرفتهای عظیمی نموده است.در همان زمانی که بوروکراسیهای
پساسرمایهداری سقوط کردند، نوآوریهای محاسباتیای صورت گرفتهاند که آخرین بقایای
تردید، پیرامون عدم رفع موانع صرفاً فنی در راه برنامهریزی دموکراتیک را برطرف
میکنند.درست در زمانی که کشورهای سوسیالیستی با شتاب به سمت سرمایهداری باز
میگشتند، افزایش انفجارآمیز ابعاد و میزان استفاده از اینترنت- به طور کلّی
تکنولوژی اطلاعاتی- پایه فنی و بخشاً تشکیلاتیِ یک اقتصاد حقیقتاً خودگردان را
پدید آورد. همانطور که مؤسسات ونهادهای دولتی وتحقیقاتی با مبانی اطلاعاتی"bases
data"و ابزارهای سازنده الگوهای اقتصادی از طریق اینترنت با
یکدیگر در تماس هستند، ده ها هزار تشکل متّکی بر جنبشهای اجتماعیِ خودپو نیز
قادرند در سراسر دنیا به وسیله اینترنت با هم تماس بگیرند.اگر در آینده درکشوری از
جهان انقلاب بشود، امکان دستیابی فوری به برنامهریزی دموکراتیک وکارآمدبا استفاده
از اینترنت وجود دارد و این خط بطلان برادعاهایی است که اقتصاد سوسیالیستی را غیر
عملی قلمداد میکنند"برای اطلاع بیشتر از ظرفیت تکنولوژی اطلاعاتی برای
برنامهریزی دموکراتیک و ارزیابیهای مشخص از زمان لازم برای تصمیمگیریهای مختلف با
استفاده از کامپیوترهای موجود، رجوع شود به : و. پاول کوک شوت و آلین کوترل، «به
سوی سوسیالیسم جدید» ، ناتینگهام اسپکسمن، 1993" ."1"
البته استفاده
از تکنولوژی اطلاعاتی در جهت خودمدیریتی، مستلزم آنست که اطلاعاتی که این تکنولوژی
آنها را ذخیره و تجزیه و تحلیل میکند، دراختیار کارگران باشد و نه سرمایه.
تکنولوژی اطلاعاتی تنها ابزاری است برای تسهیل امور اجرایی قدرت ونه راهی برای
تصرف قدرت. گزافهگوییهای وسایل ارتباط جمعی
درباره عصراطلاعات واینکه تکنولوژی اطلاعاتی میتواند سرمایهداری را دموکراتیک و
بدون تشنج کند، این حقیقت را نادیده میگیرند که تکنولوژی اطلاعاتی با چه هدف و
منظوری تکامل یافته است و به کار گرفته میشود:
این تکنولوژی به
عنوان وسیلهای در خدمت کشف راه های جدید اخذ ارزش اضافه در اقتصادی که همچنان
معطوف به تولید کالاها و خدمات مادّی و نه معنوی است، قرار دارد. داشتن درک ملموسی
از هدف استفاده از تکنولوژی اطلاعاتی در اقتصاد سیاسی کنونی، پیششرطی است برای
داشتن افقی روشن برای دستیابی به یک جامعه خودگردان، جامعهای که نه با زدن دکمه های
ماوسِ "موشواره" کامپیوتر، بلکه با گامهای میلیونها پا، بالا رفتن
میلیونها دست، طنین میلیاردها صدا برای تصرف کارخانه ها، معادن، دفترها و
کامپیوترها پدید میآید.
1 .سرعت،
اندازه و قابلیت دسترسی
آلک نو "ove N Alec "ادعا
میکرد که در اقتصاد مدرن که در آن روزانه تریلیونها کالا توسط میلیاردها انسان
تولید و مبادله میشود، فقط بازار میتواند محاسبه لازم را از طریق قیمتگذاری و
کارکردهای عرضه و تقاضا به انجام برساند. اکنون هر هفته گزارشهای جدیدی از پیشرفت
در اندازه و سرعت تولید محصولات در تکنولوژی محاسباتی منتشر میشود. سوپر
کامپیوترهایی که در خدمت وال استریت، پنتاگون و مؤسسات تحقیقاتی دانشگاه های بزرگ
قرار دارند، از سالها پیش به حدّی رسیدهاند که قادرند همزمان میلیونها معادله را
که برای حل مسئله برنامهریزی اقتصاد مدرن سوسیالیستی لازماند، محاسبه نمایند.
بهعلاوه توانایی عملیات موازی"2 "و عرصه های ارتباط کامپیوترهای مشتری و
سرویس دهنده "server/client" "3 "کیفیتاً
افزایش یافته و همزمان حجم و هزینه های سختافزارهایی که با آنها حتّی محاسبات
پیچیدهتری انجام میگیرد،کاهش پیدا کرده است.درباره قدرت محاسبات موازی در مسابقات
شطرنج سال 1995 بین گاری کاسپاروف و {سوپر کامپیوترِ} «دیپبلو» ساخت آیبیام، تبلیغات
وسیعی صورت گرفت، «دیپبلو» مانند سایر دستگاه های از این نوع، معمولاً برای
پیشبینی عملکرد سیستمهای پیچیده مثل تغییرات هوا، دگرگونیهای محیط زیست و سایر
سیستمهایی که پیچیدهتر از هر اقتصادی هستند، به کار میرود. بعضی از این سوپر
کامپیوترها و دستگاهای عملیات موازی از طریق اینترنت قابل دسترسی هستند. درحال
حاضر حکومت، آموزشگاه ها و شرکتها برای ساختن یک اینترنت دوّم همکاری میکنند:
شبکهای جداگانه و حتّی سریعتر که احتمالاً در دسترس عموم هم خواهد بود.
در نوامبر گذشته
واحد تحقیقاتی کری متعلق به سیلیکون گرافیکها"4 ،"سوپر کامپیوتری را
معرفی کرد که قادر است یک تریلیون محاسبه را در عرض یک ثانیه انجام دهد. مخترعین
آن با غرور میگویند پروژهای که قبلاً سه ماه طول میکشید ، اکنون طی چند روز
میتواند انجام بگیرد. اندکی پس از آن شرکت اینتل و وزیر انرژی ایالات متحده به نام
هیزل الیری "Leary ’azelO H "هم
پیدایش کامپیوتر دیگری را که «رقم شگفتآور یک تریلیون محاسبه در ثانیه را میتواند
انجام دهد»، اعلام کردند: « این میزان، از حد نصاب قبلی، که 368 میلیارد محاسبه در
ثانیه و متعلّق به شرکت هیتاچی ژاپن بود، فراتر میرود. برای مقایسه: هر مرد، زن یا
کودکی درایالات متحده قادراست طی125 سال کار بیوقفه با ماشینحسابهای دستی یک
تریلیون محاسبه را انجام دهد. این یک دستآورد شگفتانگیز است.
» اُلیری
با افتخار درباره این دستگاه که با پیوند 7264 میکروچیپس پنتیوم از نوعی که در
کامپیوترهای خانگی عادی پیدا میشوند، ساخته شده، گفت:« ما این ماوراء کامپیوتر را
واقعاً از میکروچیپسهای کامپیوترهای شخصی بهوجود آوردیم». او اضافه کرد:اگر این
دستگاه بابانوئل بود،میتوانست به هر کس درآمریکا در کمتر ازیک چشم برهم زدن هدیهای
بدهد.این سوپر کامپیوتر جدید برای استفاده دانشمندانی که روی پروژه های بسیار
گسترده کار میکنند، در نظر گرفته شده است. مسئولین اینتل اظهار داشتند که این
دستگاه ابزاری در اختیار دانشمندان میگذارد که هر چیزی را – از انفجارات
هستهای تا رشته های دی.ان.ا. "5 "بازسازی کنند. جاستین راتنر"Rattner
Justin "یکی از رؤسای مبتکر این پروژه، گفته است: «این گام اولیّهای
برای بازسازی جهان فیزیکی است». و «دیلی نیوز» مینویسد: اینتل باید مراقب باشد، آی
بی ام در حال ساختن سوپر کامپیوتر بسیار سریعی است که میتواند سه تریلیون عملیات
را در ثانیه انجام دهد«.تشبیه اُلیری درباره بابانوئل شاید طنزآمیز باشد، امّا
درواقع بازتاب دقیقی از اهمّیت مدل جدید کامپیوترها در امر برنامهریزی است. خودِ
تشبیه بابانوئل در تئوری اقتصادی برای ساختن مدلهای بسیار پیچیدهتر توزیع ،به کار
میرود. تعداد بسیاری کامپیوترهای موازی میتوانند درعرض چند ثانیه مسئلهای را که
هزاران حامل و میلیونها مقصد دارد، حل کنند. چنین کامپیوترهایی قادرند- اگر
شوراهای تودهای به آنان اطلاعات دقیقی بدهند- هر مانعی در راه توزیع را که گویا
برنامهریزی سوسیالیستی را غیر ممکن میکند، برطرف نمایند.یکی دیگر از موانع ذکر شده
برای برنامهریزی سوسیالیستی عبارت است از عدم امکان پیگیری ارقام بسیار زیاد و
تطابق روشنِ اطلاعاتِ به دست آمده اقتصادی با میلیونها مصرفکننده و میلیاردها کالا
و خدمات مجزا. در این مورد نیز تکنولوژی اطلاعاتی امکانی را برای حل مسئله فراهم
کرده است.
یکی از سخنگویان
آی بی ام اظهار کرد که این مؤسسه در نظر دارد 2 میلیون پرونده حق امتیاز را روی
شبکه جهانی بگذارد و به این طریق ثابت کند که مقدار زیادی از مبانی اطلاعاتی "bases data "را
میتوان در اینترنت و در دسترس عده زیادی از انسانها قرار داد. این شرکت ممکن است
بایگانی FEG را روی شبکه بگذارد تا همه بتوانند با
سادگی بیشتری فعالیّتهای سیاستمداران را دنبال نموده و از مبانی اطلاعاتی بسیار
بیشتری بهرهبرداری کنند.مبانی اطلاعاتی بسیار بزرگتری نیز در بخشهای مالی و تجاری
روی شبکه در دسترس هستند "نگاه کنید به ادامه مقاله". اینک پیشنهادهای
جدیدی برای در دسترس عموم قرار گرفتن این اطلاعات در اینترنت مطرح شده است. اگرچه
استفاده از شبکه و به طور کلّی استفاده از کامپیوتر در سطوح مختلفی صورت میگیرد،
اما پیشبینی میشود که مشترکین خانگی شبکه از 4/23 میلیون در 1996 به بیش از 66
میلیون در سال 2000 برسند. یک پنجم از 25 میلیون انسانی که در ایالات متحده بین
15تا 24 سال سن دارند، با شبکه در تماس هستند.انتظار میرود این رقم طی 5 سال آینده
دوبرابر بشود.سیستم کتابخانه های عمومی در شهر نیویورک با بیش از 5000 کامپیوتر با
اینترنت در ارتباط است. و در تمام این کتابخانه ها بانکهای اطلاعاتی درباره تجارت
ملّی و جهانی بر روی ROM-CDها و غیره
موجودند.در کلاسهای کامپیوتری که من تدریس میکنم، احساس کردهام که کارگران قادرند
از طریق اتحادیه هایشان به کامپیوتر دسترسی گستردهای داشته باشند و بچه های آنها
میتوانند در مدرسه و خانه دسترسی باز هم بیشتری به کامپیوتر داشته باشند.دانشجویان
حتّی آزمایشگاه هایی با ابتداییترین کامپیوترها"یعنی مدل286 با سیستمDOS"را
مورداستفاده قرار دادهاند تا به کمک جدولهای مقایسهای ازبین رفتن مشاعل دررشته
خودشان"بهداشت"را محاسبه نموده و مقالاتی درباره انجام انقلابی{درامور
بهداشتی}بنویسند.در شغل دیگرم، درمؤسسه پیام سیسی، درکالجی که 90 درصد آن کارگران
سیاهپوست و آمریکای لاتینی هستند، چندین واحد با صدها کامپیوتر وجود دارد که
بسیاری از آنها به شبکه وصل هستند.در اغلب محله های کارگری کامپیوترهای زیادی وجود
دارند که هر روزه به وسیله اکثر کارگران مورد استفاده قرار میگیرند. یعنی از طرفی دستگاه های خودکاری که کارگران را به
بانکهایشان وصل میکنند، از سوی دیگر ماشینهای بختآزمایی و شرطبندی که کارگران با
آنان حساببرد و باختشان را تنظیم میکنند. در این جا ما دستگاهی را مشاهده میکنیم
که میتواند در جامعهای از نوع دیگر به وسیله کارگران به کار برده شود تا نیازهای
مصرفی روزانه را ثبت کنند، تمایل خود را به تغییر شغل ابراز نمایند، درباره طرحهای
پیشنهادی در مورد تولید و مصرف رأی بدهند و غیره.
امروزه
دانشآموزان دبیرستانی از طریق پست الکترونیکی "ail
M-E "با ستارهشناسان دانشگاهی درباره تأثیرات برخورد یک ستاره
دنبالهدار با سیاره مشتری بحث میکنند و ازظرفیتهای محاسباتی کامپیوترهای این
ستارهشناسان درتأیید بحثهای خودشان بهره میگیرند.یکشنبه ها هر یک از روزنامه های
نیویورک فهرستی از صفحات جدید شبکه را برای بحثهای متقابل منتشرمیکند،و مجله های
هفتگی هرهفته ازگروه های گفتگوی الکترونیکی جدیدگزارش میدهند.هریک از این امکانات
بالقوهای برای مباحث غیر متمرکز درباره برنامهریزی سوسیالیستی هستند، بحثهایی که
همانطور که نمونه دانشآموزان دبیرستانی نشان میدهد، ضرورتاً به اظهار عقیده محدود
نمیشوند بلکه میتوانند مبادله واقعی اطلاعات را نیز در بربگیرند
2 .شبکه ها:
دروازه هایی به سوی مشارکت در تصمیمگیریه
الف- درون
مؤسسه: زیر شبکه ها
امکان
خودمدیریتی یک واحد اقتصادی با توجّه به گسترش زیرشبکه یعنی کامپیوتری درونی
مؤسسه، موجود است. امروزه اکثر شرکتها دارای یک شبکه کامپیوتری درونی بوده و یا در
حال بهوجود آوردن آن هستند، که کارکنان میتوانند از طریق آن اطلاعات الکترونیکی
بفرستند، این امر به جنجالهایی در نشریات تجاری درباره ظرفیت روشهای جدید در
مدیریت افقی منجر شده،امری که البتّه در یک سیستم دیگر میتواند تحقق یابد.
تکنولوژیهایی که امروزه برای کامپیوتری کردن و تشدید نمودن کار، افزایش استثمار و
سود مورد استفاده قرار میگیرند، {در یک سیستم دیگر} میتوانند به منظورهای کاملاً
متفاوتی به کارروند.
5سال پیش
یکی ازهمکاران من درکارخانه ماشینسازی وارنروسوازی "Swasey&
arner W "در کلیولند، به من نشان داد که کارگران چگونه میتوانند از
کامپیوتر برای ارزیابی بازدهی کارشان و سهم خود در پدیداری سود شرکت استفاده کنند.
کارگران اطلاعات را درباره تعداد قطعات ساخته شده،زمان کاری که برای تولید آنها به
کار رفته، بخش بعدیای که این قطعات باید به آنجا بروند و غیره به کامپیوتر هر
کارگاه میدادند.سپس کامپیوتر پاداشهای هر کارگر و کل تولید کارخانه را محاسبه
میکرد. این همکار با استفاده از یکی از
این کامپیوترها به من نشان داد که ما چهطور استثمار میشدیم، بدین وسیله تفاوت بین
آنچه ما به شکل مزد و پاداش برای هر قطعه دریافت میکردیم و آن چه شرکت از هر قطعه
به عنوان بخشی از قیمت کل فروش ماشینهای تمام شده به دست میآورد، معلوم میشد. بدین
ترتیب او با استفاده از کامپیوتر شرکت، تئوری ارزش اضافه را به من نشان داد. اِوایل کامپیوتر امپایر، مایکروسُفت "icrosoft
Mpire puterEm EvilCom The ،"طیف وسیعی از برنامه ها را میفروشد که
میتوانند بخش اعظم محاسباتی را که در یک اقتصاد تودهای برای تصمیمگیری در واحد
اقتصادی مفروض لازم خواهد بود، انجام دهند، به عنوان مثال میتوان از برنامه های
تیم مانیجر، Team M anagerProjectAccessW ord and " پابلیشر
و ردُو، اکسل، اکسس، پروجکت Publisher "نام
برد.شاید تیم مانیجر و پروجکت که جدولبندی و تخصیص منابع و بازنگری پیوسته در
تصمیمات را امکانپذیر میکنند، مهمترین برنامه ها برای روند اتّخاذ تصمیمات باشند.
اِکسس یک مبنای
اطلاعاتی که رابطه بین کارگران،فهرست موجودیها، عرضهکننده ها و مشتریها را ثبت و
تجزیه و تحلیل میکند. از اِکسل برای محاسبه تولید و پرداختها استفاده میشود. از
وُرد و پابلیشر میتوان برای یادداشتها، نامهنگاریها، مصوبات و غیره استفاده نمود.
اکنون داغترین برنامه در بازار تکنولوژی اطلاعاتیR3/B
SA ساخت آلمان میباشد. این برنامه عملکردهای مبانی اطلاعاتی و محاسبه با
جداول را در شکل چندبُعدیِ بسیار وسیعی با یکدیگر پیوند میدهد. بدین ترتیب بخشهای
مؤسسات بزرگ به گونه کیفیتاً جدیدی با همدیگر مرتبط میشوند.یکی از داغترین حوزه های
رقابت درصنعت نرمافزار،کوشش برای پیوند دادن زیرشبکه ها، گروپوِر"are
groupw "و اینترنت به شیوه های جدید است. تغییر استراتژی مایکروسفت
در سال گذشته از تولید نرمافزار کامپیوتر شخصی
Personal puter Com به نرمافزار شبکه کامپیوتری ، تا اندازهای تحت تأثیر
سود بردن از هجوم مشتریها به اینترنت بود، امّا بیش از آن ناشی از این تمایل بود
که تسلط خود توسط سیستمِ عاملِ ویندوزِ ان. تی"NT
indows W "برای ارتباط زیرشبکه ها و دوّم با شروع به پیوند دادن
نرمافزار مذکور به برنامه های اینترنت،نت اسکیپ "Netscape
"به نوبه خود،در مقابله با تهاجم مایکروسف در حوزه مشتریهای
سادهطلب، به بازار تولید «گروپور» وارد شد. این امر به معنای جذب «لوتوسِ» ق به آی
بی ام بود. مسئولین اجرایی نت اسکیپ به تحقیقاتی اشاره مینمایند که بر اساس آنها
بازار زیرشبکه ها در سال 2000 به ده میلیارد دلار بالغ خواهد شد.گروپور امکان
استفاده از اسناد و بدین طریق به کار بردن اطلاعات و درون یک مؤسسه، و همچنین
رابطه بین مشتری و عرضهکننده ها را به وجود میآورد. گروپور
بیشتر بدین جهت طراحی شده است که در همکاری با نرمافزار، اطلاعات به اینترنت بدهد
و اطلاعات روز را از آن بگیرد.رئیس نتاسکیپ میگوید: بیش از آن که شما اطلاعات را
بیابید، اطلاعات شما را پیدا میکنند.در یک جامعه خودگردان تکنولوژی اطلاعاتیای که
مختص شبکه درون مؤسسه تکامل یافته، میتواند توسط کارگران آن مؤسسه معین مورد
استفاده قرارگیرد تا در مورد مقدار و ترکیب کالاها یا خدمات برنامه بریزند،
جدولهای کار و استخدام را تنظیم نمایند و تحلیل کنند که چگونه مازاد تولید را با
درنظر گرفتن نیازهای خودشان و کل جامعه به گونهای عادلانه تقسیم کنند. ارتباط
فزاینده زیرشبکه ها با اینترنت، پیشدرآمد ارتباط ممکن بین واحدهای اقتصاد خودگردان
است، امری که ما را به نوآوری در شبکه بین شرکتها رهنمون میکند.
ب- برنامهریزی
بین شرکتها
خشی از جنون
مدیریت برای تصمیمگیریهای مربوط به تولید سرِوقت "e
Tim Justin "استفاده از کامپیوتر برای ارزیابیهای جاری و محاسبه بهترِ
داده ها و دریافتیها بین عرضهکنندگان و مصرفکننده ها میباشد.{مؤسسه} والمارت "art alM W "افتخارمیکند
که سیستم کامپیوتریاش امکان داشتن حداقل موجودی لازم را فراهم میکند و مدیریتِ
انبارهایش با نیازهای سریعاً متغیر مصرفکننده ها همخوانی دارد.صاحبان کارخانه های
اتومبیلسازی از سیستمهای مشابهای استفاده میکنند تا ارتباطشان را با تولیدکنندگان
قطعات یدکی و فروشنده های اتومبیل نزدیک کنند. اتصال الکترونیکی تجاری فداِکش "Link
Business s’FedEx "به شرکتهای کشتیرانی امکان میدهد،
صفحات خودشان را برای تبلیغ کالاهایشان بسازند. سپس مشتریها میتوانند سفارشات را
تنظیم کنند و ازفداِکس بخواهند آنها را ارسال کند، همه این امور روی شبکه و از
طریق اتصال فداکس با اینترنت صورت میگیرد. هیئت اجرایی فداکس مفتخر است که آنها
حوزه وسیعی از اطلاعات، حمل و نقل و کمکهای ترابری به انضمام سفارشات و تأیید
آنها، خزانهداری، پرداخت حسابها و انجام و تعمیرات را در هم ادغام مینمایند.یکی از
معاونین فداِکس اظهار داشت: یکی از محدودیتهای کلیدی تجارت الکترونیکی، از طریق
پیوند سیستم سفارش و انجام اتوماتیک سفارشها با تحویل کالاها به مشتری نهایی،
برطرف میشود.اکنون تصور کنید که این کامپیوترها در اختیار شوراهای مصرفکنندگان
قرار بگیرند، شوراهایی که آنها را برای ثبت مستقیم خواسته های مصرفکننده ها
مورداستفاده قرار دهند- خواسته هایی که در دستگاه های خودکار و کامپیوترهای شخصی
ثبت شدهاند- و پیگیری کنند که چگونه این نیازها در محل خرید رفع میشوند. شوراها
میتوانند این داده ها را به واحدهای تولید هم منتقل کنند.نکته مهّمتر این که تمام
این امور میتواند براساس زمانبندی واقعی صورت گیرد.یعنی ما درباره نیازهای تخمینی
مصرفکننده ها براساس یک مجموعه فرضی ازکالاها صحبت نمیکنیم.ما درباره میلیاردها
مورد ازنیازهای اعلام شده و محاسبه پیوسته تولید و توزیعِ ناشی از این نیازها صحبت
میکنیم.هنگامی که مأمور رزروپان آمریکن بودم به امکان انجام چنین محاسبات پیوستهای
پی بردم. سیستم رزرو شرکت در خدمت تنظیم مجدد برنامه و تعداد پروازها بر حسب
تقاضای مشتریان بود. این سیستم به تناسب این که فروش بلیطهای رزرو شده برای هر
پرواز چقدر تغییر میکند، بهای بلیط را مرتباً محاسبه مینمود، بدین ترتیب مدیران
قادر میشدند قیمتهای فروش را متناسب با شرایط گوناگون تقاضا تنظیم کنند و در
مواقعی که میزان فروش پایین بود، تخفیفهای بیشتری را درنظر بگیرند.چنین عملیات
پیوستهای نمونه تمامعیاری است که حوزه های فنی و سازمانی را با اصلاح مداوم
تصمیمگیری، مرتبط و در هم ادغام مینماید "حتی در آن زمان بسیاری از مسافران
بلیطهای خودشان را از طریق شبکه کامپیوتر رزرو میکردند".پیشرفت در این عرصه
تکنولوژی اطلاعاتی، منجر به گرایش دور شدن از تولید بخشهای کامپیوتری درون مؤسسات
و سیستمهای مدیریت به سمت شرکتهای دیگر، شده است. در ارتباط با مورد اخیراین
تکنولوژی میتواند به خوبی و به وسیله واحدهای اقتصاد سوسیالیستی به منظور بسط
برنامه های ترکیبی به کار رود. روس پروت "Perot
Ross ، "پایهگذار ای. دی. اس. اولّین بار از این راه موفق شد تا
حکومت ایالتی کالیفرنیا را راضی کند که به او اجازه دهند با مبانی اطلاعاتی
نهادهای دولتی کار کند.با توجه با این که قانون جدید حکومت فدرال درباره محدود
کردن امور رفاهی تصویب شده است، اکنون شرکتهایی مثل شرکت روس پروت در مناقصه های
مربوط به اداره پرونده های دولتی در مورد امور رفاهی شرکت مینمایند.مؤسسه جی.ای.
که بیشترین درآمد را در ایالات متحده دارد، تقریباً همانقدر از اداره چنین
سیستمهای اطلاعاتی منفعت میبرد که از قسمتهای صنعتی سنتیاش.حالتی را درنظر بگیرید
که این شرکتها مصادره و به مراکز محاسبات سوسیالیستی تبدیل گشتهاند تا تولید بین
مؤسسات را همآهنگ کنند، تغییرات خدمات اجتماعی را دنبال کنند و درباره تغییر نوع
خدماتی که به وسیله نهادهای همگانی انجام میشود، تصمیم بگیرند.تصور کنید که چنین
برنامه هایی توسط کمیته های برنامهریزی منتخب، به منظور محاسبه دائمی داده ها و
دریافتیها با همکاری سایر محیطهای کار و کمونها مورد استفاده قرار بگیرند، اعضای
شوراها ارقام تحویل کالاها و خدمات بین واحدها را وارسی کنند.چنین امری به تصحیح
مستمر تصمیمگیریهای مربوط به ترکیب و مقدارتولید و از اینرو اولویتهای اجتماعی
میانجامد، وصرفهجویی در زمان و هزینه های توزیع- بازهم از طریق بحث بر پایه
اطلاعات واقعی- به کوتاهتر کردن زمان کار و یا اختصاص دادن کار به رفع مشکلات حل
نشده اجتماعی میانجامد.ادارات کار ایالتی و مرکزی از مدّتها پیش مشاغل موجود را در
کامپیوتر ثبت کرده بودند و اخیراً شروع به گذاشتن فهرست شغلهای موجود روی شبکه
نمودهاند.
کامپیوترهای
مراکز ترقی شغلی کارگران نیویورک"orkerCareerCenters W
s’Yor ew N "مراکز اشتغال و بازآموزی که توسط اتحادیه ها تأسیس شده،
میتوانند به سرچشمه اطلاعاتی اداره کار وصل شوند. بدین طریق میتوانند از مراکز
کاریابی برای صدها کارگر پراکنده بیکار شده، به مراکزی برای خودمدیریتی تبدیل شوند
که در آنجا همچون یک کل ، امکان محاسبه ساعات کار در هر شاخه صنعت، چگونگی توزیع
مجدد کار و بدین طریق نحوه کوتاه کردن کار هفتگی را داشته باشد.در آوریل امسال
اتحادیه CIO-FL A صفحهای را در شبکه
باز کرد که در آن مراجعکنندگان میتوانند درآمد سالانه خویش را با حقوق رؤسای
شرکتشان مقایسه کنند. این برنامه محاسبه میکند که کارگر چند سال باید کارکند تا
معادل حقوق یک سال هیئت اجرایی شرکت را بدست آورد.امری که فعلاً استفاده تبلیغاتی
دارد، میتواند{در جامعهای دیگر} به راحتی به وسیلهای برای تجدید توزیع مقدار کار
ارائه شده و نتایج آن تبدیل شود.
ج- خرید و فروش
کامپیوتری "Cybershopping :"خودمدیریتی
در مصرف
درچند سال اخیر
تکنولوژی و ارتباطات سازمانیِ لازم برای برنامهریزی دموکراتیک مصرف و نیازهای
تجدید تولید، گامهای عظیمی به جلو برداشتهاند.طی فصل خرید کریسمس 1996 ،هنگامی که
خردهفروشها کالاهایشان را در شبکه در معرض عموم قرار دادند، وسایل ارتباط جمعی از
تصاویر پاساژهای جدید کامپیوتری "all
Cyberm "آکنده شد. در 1996 اهالی سه میلیون واحد مسکونی بیش از یک
میلیارد دلار صرف خرید از طریق شبکه کردند، یعنی دوبرابر میزانی که در 1995 صرف
شده بود.مصرفکننده ها میتوانند این پاساژهای کامپیوتری را مورد استفاده قرار دهند
تا نیازهای مصرفی خودشان را تخمین بزنند. کامپیوترهایی که قبلاً سفارشات را ثبت
میکردند "و فروشهای آینده شرکت را پیش بینی مینمودند" اکنون قادرند
نتایجِ اولویتهایِ بیان شده مصرفکنندگان را در مورد کالاهای مختلف ارزیابی کنند، و
این نتایج میتوانند بین صنایع چه پایهای قرار دهند، پیوسته تخمین بزنند که چه چیزی
توسط مصرفکننده های منفرد و شوراهای مصرفکننده ها باید مورد تجدید نظر قرار گیرد.
د- برنامهریزیِ
کل اقتصاد
هماکنون نمونه های
متعددی درباره ابزارهای تحلیل و برنامهریزی در سطح اقتصاد کلان روی شبکه وجود دارد
که توسط معاملات بزرگ بورس، شرکتهای چندملیتی، آموزشگاه ها و حکومت مورد
بهرهبرداری قرار میگیرند. کامپیوترها در معاملات، تغییراتی را که در قیمت سهام و
کالاهای ده ها هزار شرکت روی میدهد، ثبت میکنند،و هرکس به اینترنت دسترسی دارد،
میتواند از طریق کامپیوتر شخصی خودش در جریان این معاملات قرار بگیرد.«دیلی نیوز»
هر روزه در صفحه اقتصادیاش خوانندگان را درجریان جزئیترین تغییرات سهام،اطلاعات
درباره صفحه شبکهاش وهمچنین درآمدها، بازده ها و بالا و پایین رفتن قیمتها
میگذارد.هماکنون دستکم یک تشکیلات، نمونهای جنینی از این که یک برنامهریزی مرکب
چگونه عمل میکند،ارائه میدهد:صفحه شبکه اطلاعاتی دموکراسی اقتصادی " ic Econom The هر به که دارد" interactive" متقابل تأثیرگذاری شکل" D em ocracy Inform ation N etw ork مراجعهکنندهای
اجازه میدهد، چگونگی تأثیرات مخارجِ متغیرِ اداراتِ مختلفِ دولتی بر کسری بودجه
کشور را مشاهده نماید.مراجعه کننده به کامپیوتر میگوید که به چه نسبتی میخواهد
مخارج ادارات گوناگون دولتی را تغییر دهد و به چه نسبت مالیات از طبقات مختلف
اجتماعی دریافت شود. سپس کامپیوتر به وی توضیح میدهد که آیا کسری بودجه کشور
افزایش یا کاهش مییابد،پس از آن مراجعه کننده میتواندنظر خودش را در اینباره به
سایرشرکتکننده ها بفرستد.دانشگاه اینفوروم مِریلند شبکه کامپیوتری را مجهز میکند
که ابزارهایی را برای الگوهای اقتصاد کلان"جدولهای دریافتیها و پرداختیها،
برنامهریزی خطی و غیره" در اختیار بگذارد.سوسیالیستها مدتها پیش ادعا میکردند
که این الگوها میتوانند برای اداره یک اقتصاد یا برنامه مورد استفاده قرار
گیرند.مؤسسه مذکور افتخار میکند که تقریباً 25 سال است
که برنامه « انفوروم اکن داتا» "Data Econ s ’Inforum "برای
سؤالهایی از این دست جوابهایی یافته است: کاهش مخارج نظامی چه تأثیری بر صنعت
هوایی دارد؟ 6 درصد افزایش در عرضه پول چه اثراتی بر صنعت دارد؟کاهش ارزش دلار چه
تأثیری میتواند بر صنایع شیمیایی آمریکا داشته باشد؟ تغییرات گسترده در قوانین
مالیاتی چه اثری روی اشتغال در صنایع گوناگون دارد؟این سؤالها به کمک جدولهای
دریافتیها و پرداختیها که اولینبار توسط واسیلی لئونتیف ابداع شدند، پاسخ داده
میشوند. جدولهایی که جریان کالاها و خدمات را در کل اقتصاد ایالات متحده به نمایش
میگذارند. چنین جدولهایی نشان میدهند که چگونه تغییرات در سطح تولید یک صنعت بقیه
صنایع را تحت تأثیر قرار میدهد، و چگونه این تأثیرات متقابل به نوبه خود تولید
ناخالص ملّی، سودها، درآمدهای دولتی، مصرف و غیره را تحت تأثیر قرار میدهد.جدولهای
دریافتیها و پرداختیها میتوانند برای مدت زمان معینی – یک ماه،
یک سال یا ده سال – تنظیم شوند. مبنای اطلاعاتی«اکن داتا»حاوی
آمارهای متنوعی درباره کل اقتصاد است که به وسیله حکومتهای محلی، ایالتی و فدرال،
صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی گردآوری شدهاند.سئوالهایی که اینفوروم برای
مشتریهای تجاریاش مطرح میکند، درست از نوعیست که میتواند در برابر برنامهریزان
کارگری و اجتماعی قرار بگیرد. تصور کنید که نوع گستردهای از بازیهای با اثرگذاریِ
متقابلِ ای.دی.آی.ان.به الگوهایی مثل اینفوروم وصل شود که به نوبه خود سیستم
کامپیوتری بازار سهامی که مصادره شده،مرتب به آن اطلاعات واقعی منتقل کند. اینفوروم هماکنون برنامهای عرضه میکند که به مصرفکنندگان
امکان میدهد، شخصاً عملیات پیچیده ریاضی را با داشتن اطلاعات محدودی از ریاضیات
انجام دهند. برنامه پی.دی.جی. با آن که یک برنامه الگوساز و اقتصادسنج پسنورد برای
کامپیوترهای شخصیست "
an regression ic econom an program building-oder m ،"به
استفاده کننده امکان میدهد که بانکهای اطلاعاتی با هزاران تغییر اقتصادی در طول
زمان که مرتباً امروزینه میشوند و با انجام محاسبات ریاضی مربوط به آن تغییرات،
بسازد و آن بانکها را به کار بگیرد. ایالات متحده میلیونها کارگر دارد که در رشته
های حسابداری، تجارت و اقتصاد دانشگاه ها تحصیل میکنند، دانشجویانی که اطلاعات
ریاضی اقتصادیشان بیش از حدی است که برای برنامه پی. دی.جی.لازم است.میلیونها
کارگر تجربه کار با فهرستهای دریافتی – پرداختی را دارند فهرستهایی که
دارای اصول مشابه ولی ابتداییتر از جدولهای دریافتیها و پرداختیها هستند. در واقع
توانایی فعالیّت با داراییهای شخصی و بودجه شرکتهای کوچک بود که اولینبار کامپیوتر
شخصی را به صورت کالایی تودهای درآورد. هماکنون میلیونها خانوار از همه طبقات {برنامه های} ویسی کاک، لوتوس، اِکسل، کویکن "uicken Q "و برنامه
های دیگر را مورد استفاده قرار میدهند که امور مالی خویش را درقالب جدولهایی رتق و
فتق کنند.این برنامه های حاوی جداول، همانهایی هستند که به وسیله بزرگترین بانکهای
سرمایهگذاری برای ارائه دادن تحلیلها گزارشهایی که بر پایه ارقام برنامه های
اطلاعاتی وسیعتری قراردارند،به کار میروند،برنامه هایی مانند R3/P
SAاس بیس واُراکل "Oracle
and Essbase."
در یک جامعه
خودگردان چنین تکنولوژی اطلاعاتی میتواند برای مشارکت مداوم توده ها در برنامهریزی
ملّی و حتی بینالمللی مورد استفاده قرار گیرد و روند برنامهریزی میتواند مستقیماً
روی شبکه پخش شود و دخالت افراد و شوراها را درروند تصمیمگیری طی زمان قابل قبولی
میسرکند.اکثر متخصصین تکنولوژی اطلاعاتی افتخار میکنند که ظرفیت گسترش نوآوریها،
دموکراسی الکترونیکی را درجامعه امروز ممکن مینماید،چنین ادعاهایی به درستی مورد
انتقاد چپها قرار گرفته، چرا که این متخصصین درباره مشارکت واقعی صحبت نمیکنند،بلکه
در بهترین حالت در مورد نمایشهای تودهای و همهپرسیهایی که قابل دستکاری توسط
نخبگان هستند، سخن میگویند.آیا به جای آن،در بطن روابط مالکیت اجتماعی کاملاً
متفاوتی، تکنولوژی اطلاعاتی نمیتواند پیوند ساختاری بین تصمیمگیرندگان در سطوح
مختلف جامعه برای تضمین دموکراسی سوسیالیستی فراهم کند؟ آیا نمیتوانیم از تکنولوژی
اطلاعاتی استفاده کنیم تا واحدهای جزء را که اطلاعات را به صورت منفعل تولید
میکنند،به نهادهای اصلی تصمیمگیرنده تبدیل نماییم؟
3 .تکنولوژی
اطلاعاتی و ارتباطات خُرد-کلان
طرفداران
خودمدیریتی سوسیالیستی همیشه بر ضرورت همآهنگی دقیق بین تصمیمگیریها تأکید
کردهاند، یعنی روشن نمودن این که تصمیمها در چه سطحی باید گرفته شوند و تا آنجایی
که ممکن است تصمیمات به پایینترین سطح جامعه منتقل گردند.تصمیمهایی که درسطح محلی
میتوانند گرفته شوند،نباید در سطح ملّی اتخاذ گردند.تصمیمهایی که به وسیله کارگران
دریک محیط کار معین یا ساکنین یک محله معین میتوانند گرفته شوند،نباید درسطح یک
شاخه صنعتی یا نهادهای منطقهای گرفته شوند.خصلت علنی تکنولوژی جدید اطلاعاتی، راه
های متعددی که استفادهکنندگان را به یکدیگر پیوند میدهدو امکان ارتباط گروه های
بحث با مبانی اطلاعاتی، همهگی انتشار اطلاعات را درسطحی مناسب میسر میکنند، و در
واقع بحث نمودن ورأی دادن درباره اینکه چگونه اطلاعات منتشر شود و در اداره هر
امری چگونه و در چه سطحی تصمیم گرفته شود را ممکن میکند.سوسیالیسم دموکراتیک باید
روندی را در بر بگیرد که الگوهای مختلف برنامهریزی را با هم مقابله کند.بدین ترتیب
کارگران میتوانند قابلیتهای نسبی خودشان را متناسب با سطح تصمیمگیریها بسنجند، عدم
تمرکز درتصمیمات و وجود ترکیبهای مناسب گوناگون ازخواسته های اجتماعی در هر سطح "مثلاً
تبدیل مسایل جنسیتی و ملی به اشکال کمی و غیره" ممکن میگردد.مشکل واقعی در
برنامهریزی سوسیالیستی در شمارش داده ها یا محاسبه تعداد عظیمی از معادلات همزمان
نیست، بلکه دریافتن روشی برای ارتباط چنین داده ها و محاسباتی با تصمیمات مشخص
تشکیلاتی درسطح خُرد و متوسط است،تصمیماتی که به سطح کلان برمیگردند، یعنی روند
تصمیمگیری پیدرپی که توسط مایکلآلبرت و رابرت هانل در اثر«نگاهی به پیش: اقتصادهای مشارکتی در قرن بیست و یکم ، بستون، 1991 توصیف
شده است.تکنولوژی اطلاعاتی مورد استفاده بنگاه های معاملاتی- و حتی بیش از آن
برنامه های روی شبکه که به انسانها امکان میدهند بدون مراجعه به واسطه ها با بازار
سهام و کالاها در تماس باشند- یکی از نمونه های تکنولوژیای است که میتواند روند
پیش گفته را طی کند.
میلیونها تن از
خریداران سهام شرکتها به اینترنت دسترسی دارند، و32 درصد از آنها به صفحاتی که
مربوط به شرکتهای خدمات مالی میشود، مراجعه کردهاند. کارفرماها از آخرین تکنیکهای
اطلاعاتی استفاده میکنند تا راه هایی بیابند که سرمایهگذاران کوچک بتوانند به
بازارها دسترسی داشته باشند، بازارهایی که قبلاً فقط در دسترس شرکتهای بزرگ بود.
مثلاً استفاده از شبکه تجاری پس از ساعات کار، امتیازی که قبلاً برای نهادهای
امنیی در نظر گرفته شده بود. بازتابی از اهمّیت نوین چنین خدمات متقابلی این است
که اخیراً بازار بورس ایالات متحده با دستپاچگی پذیرفته است که در خدمات شبکهاش
کاملاً تجدیدنظر شود و نتیجتاً کارش را در همکاری با مایکروسفت انجام دهد.افزایش
کنونی نرخهای بازار سهام – هرچقدر هم که این
امر مصنوعی باشد- در نظر فنی به واسطه افزایش مؤسساتی که در معاملات بورس شرکت
میکنند و توسط خزانه های مبادلات سهام "
and Stanly organ M iscover D-itter W ean D "حادتر
شده و انتظار میرود این تحولات پیشدرآمد پیوندهای مشابه سرمایهگذاران بزرگ با
سرمایهگذاران کوچک باشد.
میلیاردها دلار
توسط طبقات متوسط و کارگر "و صندوقهای بازنشستگی و درمانی آنها" به این
خزانه ها سرازیر میشود. شرکتهایی که این خزانه ها را اداره میکنند در صورت لزوم
دارای تکنولوژی اطلاعاتی هستند که میان مبانی اطلاعات بازار ارز و سهام ملّی و
بینالمللی و سیستم عظیم بازنشستگی و خدمات درمانی دولتی و میلیونها سرمایهگذار
خصوصی ارتباط برقرار میکنند. بنابراین تکنولوژی اطلاعاتی آنها باید ارتباطاتی در
طیف وسیعی از سطوح اقتصادی- از سطح خرد تا کلان – به
وجود آورد.درست چنین ارتباطاتی است که میتواند مورد استفاده شوراهای میانی کارگری
قرار بگیرد تا جریان حرکت اطلاعات را در تمام سطوح جامعه خودگردان تضمین کنند و
پیگیری نمایند که چگونه تصمیمگیریها از سطح خرد تا کلان بریکدیگر تأثیر
میگذارند.درسوسیالیسم شبکه اطلاعاتی هر نهادِ واسطهای میتواند به شورایی در سطح
منطقه یا شاخهای از صنعت تبدیل شود که به نوبه خود به کامپیوترهای شخصی، سیستمهای
اطلاعاتی اتحادیه ها و غیره متصل گردد. بازارهای سهام و مبادله کالاها به نوبه خود
میتوانند از انجام انبوهی از معاملات، به ابزارهای اندازهگیری تغییرات واقعی تولید
و مصرف تبدیل شود. تغییراتی که میتوانند مستمراً روی صفحه میلیونها کامپیوتر – چه در خانه
ها و چه در دفترهای شوراها- مشاهده شوند. کامپیوترهایی که همانگونه که پیشتر توضیح
داده شد، دستگاه بنگاه های معاملاتی را به کار میگیرند.تصمیماتی که در سطح ملّی
اتخاذ شوند و از طریق یک اداره بزرگ اجتماعی ثبت گردند، میتوانند توسط دستگاه
تکنولوژی اطلاعاتی بنگاه های مذکور، به مبانی اطلاتی مناسب برای آن نوع
تصمیمگیریهایی که در واحدهای کوچکتر گرفته میشوند، تجزیه گردند.بازار سهام نیویورک
در دسامبر گذشته اعلام کرد که اطلاعات دریافتیاش مستقیماً در تلویزیون پخش میشود.
اطلاعات هر شاخهای از تجارت چند ثانیه پس از اعلامش، روی یک صفحه بزرگ تلویزیون
نشان داده میشود. تصور کنید که این قسمت نه قیمتهای سهام خصوصی بلکه تعداد
پیراهنهای بچه ها یا تعداد گوجهفرنگیهای تازهای که به بازار آمده و غیره و غیره را
نشان بدهد.مثالهای دیگری از ظرفیت فیالحال موجود برای برنامهریزی کامپیوتریِ
اقتصاد کلان در واشنگتن وجود دارد. در آنجا حکومت فدرال پرداختهایش را به سپرده
مستقیم تبدیل میکند و به جای چک، شکلی از بانکداری الکترونیکی را جایگزین مینماید "حکومت
فعلاً سالیانه 850 میلیون پرداخت مجزا انجام میدهد که بالغ بر 2/1 تریلیون دلار
میشود، 53درصد از این معاملات را سپرده
مستقیم الکترونیکی تشکیل میدهد.". هماکنون مؤسسات بزرگ حدود 155 میلیون برگه مالیاتی را به شکل الکترونیکی بایگانی
میکنند. سیستم کامپیوتری که توانایی انجام چنین مبادلاتی را با اکثریت عظیم ساکنین
ایالات متحده دارد، میتواند به هسته شبکه توزیع سوسیالیستی تبدیل گردد.نرمافزار
پوش "Push "که
شهرت خود را همین امسال به دست آورده، وسیله سادهای است که تبلیغات را به صفحه
کامپیوتر افراد میفرستد و شرکتها آن را بدین منظور طرحریزی کردهاند که بر هرجومرج
اطلاعات روی شبکه بدون ساختار، غلبه نماید. به جای آن، «پوش» میتواند توسط
برنامهریزان سوسیالیست مورد استفاده قرار بگیرد تا آنها را به طور مؤثرتری اطلاعات
را بین شوراها ردو بدل کنند. میتوان برنامه ها را به گونهای
تدوین کرد که داده ها به طور متناوب به واحدهای اقتصادی فرستاده شوند واحدهایی که
بر روی اهداف اقتصادی از قبل تعیین شده کار میکنند، اهدافی که ا حتمالاً ضروریست
مورد بررسی مجدد قرار گیرد.
4 .نقدینه
الکترونیکی و محاسبه سوسیالیستی
در سال 1996
7/122 میلیون دستگاه خودکار "
ATM "در ایالات متحده 7/9 میلیارد معامله را ثبت کردند. انجام
معاملات بانکی با کامپیوتر و ازخانه رو به افزایش است.چنانکه «سیتی بانک» و کسان
دیگری که دارای کامپیوترهای شخصی هستند، از طریق شبکه حسابهای خویش را تسویه
میکنند. نهادهای تسویهحساب ملّی که
معاملات بانکها، بازار سهام و سایر مؤسسات مالی را متمرکز میکنند، روزانه
تریلیونها دلار به طور الکترونیکی جابهجا مینمایند. هماین سال گذشته چِیس مانهاتان
"T& AT ،"دین ویتردیسکاور و سه مؤسسه دیگر
برنامهای را مبنی بر بهوجود آوردن یک شبکه الکترونیکی پرداختها برای مصرفکنندگان
آمریکایی،اعلامکردند.چند مؤسسه درحال ساختن نرمافزاری هستند که نقدینه ها را از
طریق دستگاه های خودکار، تلفن و به زودی از طریق اینترنت روی کارتهای پلاستیکی
ذخیره میکند. این کارتها میتوانند برای خرید ازفروشندگان که دارای شبکه استفاده
ازکارتهای مذکور هستند، به کار روند.تمام این دستگاه میتوانند پشتوانهای برای
سیستم محاسبات سوسیالیستی باشد. ما هماکنون مداوماً مراوده اقتصادی صدها میلیون
انسان را ثبت میکنیم، یک جامعه خودگردان میتواند نقدینه الکترونیکی و کامپیوترهایی
که استفاده از آن را ثبت میکنند، به کار گیرد و میزان دقّت در تصمیمگیریهایی را
بسنجد که به کمک تمام دستگاهی که در قسمتهای قبلی این مقاله توصیف شد،اتخاذ
میگردند.قیمتهای تخمینی که درجوامع پساسرمایهداری برای سنجش دقت برنامهریزی
بوروکراتیک مورد استفاده قرار میگرفت، میتواند در ارقام الکترونیکی از فعالیّت
واقعی اقتصادی به دستآمده، دقیقتر بیان شود.
5 .برنامهریزی
بینالمللی
امروزه کمبود آمار
مربوط به فعالیّتهای تولیدی، بازتولیدی، بهداشتی، آموزشی و غیره وجود ندارد. نهادهای بینالمللی مانند سازمان ملل متحد، سازمان
بینالمللی کار، بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول همواره این آمارها را تهیه
میکنند. در نوامبر گذشته سازمان بینالمللی کار گزارش داد که در سال 1995 در سراسر
جهان حدود یک میلیارد "30 درصد از نیروی کار" یا بیکار یا دارای شغل
نیمهوقت بودند. این میزان نسبت به سالهای 1993 و 1994پایینتر است.گفته میشود در
سالهای 1993 و 1994 بحرانی وجود داشته که از زمان رکود بزرگ {سال 1929 {تاکنون
مشاهده نشده است. سازمان ملل متحد در بخشی از گزارش کنفرانس سال گذشته خود در پکن
برآوردهایی را منتشر نمود که طبق آنها کار بیمزد و حقوقی که توسط زنان جهان انجام
گرفته است، بالغ بر میلیاردها دلار میشود. این امر نشان میدهد که کار پرداخت نشده
زنان تقریباً معادل با تولید ناخالص جهان است. آمارتیاسن ارزیابی وحشتناکتری
درباره موقعیت زنان در جهان ارائهداده که نشان میدهد جنسیت و نابرابریهای اقتصادی
باعث شده که تعداد زنان جهان 100 میلیون تن کمتر از آنچه که باید باشد، هست.
لئونتیف که در جدول دریافتیها و پرداختیهایش معروف است،تحقیقی برای سازمان ملل
متحد انجام داد که نشان میدهد چگونه کاهش بودجه نظامی و تغییر در ساختار و
نابرابری درآمدها ، میزان فقر را در کشورهای مختلف و در سطح جهان پایین میآورد.
تمام این مبانی اطلاعاتی،آمارها و برآوردهای اقتصادی میتوانند بخشی از روند یک
برنامهریزی دموکراتیک بینالمللی بشوند.علیرغم مبالغه درباره موج کنونی جهانی
شدن،شکی نیست که توسط تکنولوژی اطلاعاتی در سطح بینالمللی پدیده کاملاً نوینی است.
امرزه، در جوامع موجود، تکنولوژی اطلاعاتی بازتاب ساده تقسیم کار نابرابر
بینالمللی در جدیدترین مرحله امپریالیسم است.گرایش اصلی درمیان موعظهگران
اینترنت،ادعا میکندکه خصلت بینالمللی اینترنت در این عصرِ«جدید»جهانی شدن، ثروت و
آزادی را بیشتر تقسیم میکند. اما تولید و مونتاژ سختافزار کامپیوتر"و اخیراً
نرمافزار" به طور ناموزونی درمناطق نواستعماریِ با مزد پایین، متمرکز شده، به
همین جهت کار روی اطلاعات از جهان توسعه یافته به جهان سوم"و به بخشهای
فقیرنشین جهان اوّل" منتقل شده است. این نابرابری که در جایی تکنولوژی
اطلاعاتی تولید میشود و کار روی آن انجام میگیرد و سود آن به محل دیگری سرازیر
میگردد، در خصلت سیاسی و اقتصادی نظام ما نهفته است.امّا گسترش خودِ تکنولوژی،
ظرفیت توزیع و استفاده مجدد آن را در جامعه انقلابی، نشان میدهد.امروزه از نظر فنی
برنامهریزی از پایین با{کمک دستگاه های} الکترونیکی در سطح بینالمللی برای فایق
آمدن بر توسعه نیافتگی امکانپذیر است.
6 .تکنولوژی
اطلاعاتی و عرصه بازتولید
من اخیراً یک
جزوه راهنمای فنّی شبکه اطلاعاتی را مطالعه کردم که استدلالش این بود که کارگرانِ
لایه متوسطی که با آمدن شبکه اخراج شدهاند، میتوانند در شاخه های اجتماعی و
نگهداری کودکان کار پیدا کنند. امّا اینطور به نظر میآید که سود حاصل از اخراج این
کارگران به حساب بانکیِ رؤسایشان " و به حساب بانکی تاراجگران کامپیوتری"
سرازیر میشود. درسوسیالیسم با استفاده از تکنولوژی اطلاعاتی، ارزیابی مجدد اجتماعی
از اولویتها، انتقال منابع از بخش صنعت به خدمات به عنوان جزئی از بازتعریف نقش و
اختیارات جنسیتها سادهتر میشود.شبکه مملو است از آگهیهای مربوط به کارخانه ها،
شرکتهای کوچک تجاری و صفحات نهادها و مؤسساتی که در حوزه بازتولید هستند. با یک
وارسی گذرا به کمک یک دستگاه جوینده "engine
Search "میتوان این مراکز را به اداره نگهداری از کودکان تبدیل کرد،
مثل نرمافزار اجرایی برای ویندوز که به منظور برآوردن نیازهای مرکز نگهداری از بچه
ها طراحی شده، یا مؤسسه «راهحلهای نگهداری بچه ها درآمریکا» "Childcare
erican m A"و «مرکز ملّی اطلاعات برای نگهداری
کودکان در حکومت فدرال» حتّی یک جوینده شبکه، مخصوص نگهداری از کودکان وجود دارد:
یعنیGopher etwork ationalN
N Childcare.این نهادها به استفادهکنندگان امکان میدهند که انواع
اطلاعات مربوط به منابع، تحقیقات و قوانین بچهداری و غیره را با یکدیگر مبادله
کنند. یک سیستم محاسبات سوسیالیستی میتواند این صفحات درون شبکه را به جایگاهی
برای والدین و کودکان تبدیل کند که نیازهایشان را در سطح جامعه ثبت نمایند، و این
نیازها را با ارقام تولید و مصرف در بخشهای دیگر اقتصاد ادغام نمایند.این امر ممکن
است به نوعی از همه تغییرات دیگر اساسیتر باشد. یک جامعه خودگردان با استفاده از
تکنولوژی اطلاعاتی قادر است با ارقام قابل اطمینانی ثابت کند که انقلاب سوسیالیستی
و فمینیستی یک کل واحد است.
7 .چه کسی
تکنولوژی اطلاعاتی را کنترل خواهد کرد؟
علیرغم جدید
بودن نسبی اینترنت ، هماکنون میشود با چند مثال مشاهده کرد که چگونه سرمایه
تواناییهای ذاتیاش را از بین میبرد. اینترنت و به طور کلی تکنولوژی اطلاعاتی،
دارای کارکردی علنی است که شرکتها را به جنون میکشاند. آنها از طرفی تلاش میکنند،
راه هایی پیدا نمایند که اسرار شغلی خودشان را مخفی نمایند و از سوی دیگر قادر
باشند از باز بودن شبکه برای امکانات بازاریابی بهره ببرند. ترس از جریان آزاد
اطلاعات در شبکه و جنون تکامل نرمافزار برای حفظ اسرار مؤسسات، از هماین
روست.جریان ادغام مؤسسات در صنعت ارتباطات که خود با آهنگ تبآلودی پیش میرود، با
قرارداد مخابرات جهانی که اخیراًمنعقد شده،شدت هم گرفته است. افزایش ابعاد قدرت
این غولهای تکنولوژی اطلاعاتی آنهایی را که میکوشند خصلت باز و در واقع آنارشیک
اینترنت را حفظ کنند، تضعیف خواهد کرد. به علاوه تکنولوژی جدید اطلاعاتی که به نظر
میآمد موجب سرمایهداری صرفهجویانهتر و بارآورتری شود، در دراز مدت موجب نظامی
خواهد شد که در تمام ابعادش، همچون دوره پیش از کامپیوتر افراطکار است.
صرفهجوییهای
خالص هر مؤسسه و به طور کلی تمام اقتصاد، به تولید افزوده کالاها و خدمات یا توزیع
مجدد درآمد نخواهدانجامید، بلکه درجهنم هرجومرج سرمایهداری ناپدید خواهد شد.کاهش
زمان گردش سرمایه که ناشی از بهکاربردن تکنولوژی اطلاعاتی است، در درازمدت رکودها
و بحرانها را تشدیدخواهد کرد.کاربرد تکنولوژی اطلاعاتی، استفاده کامل از آن و
اهدافی که برای آنها به کار گرفته میشود، ما را به مسئله قدرت و این که چه گروه
اجتماعی آن را در دست دارد، برمیگرداند. چپ در ایالات متحده در قرن حاضر درتوضیح
این که دستگاه تشکیلاتی و فنی عظیم جامعه موجود میتواند در راه دیگری مورد استفاده
قرار بگیرد، تلاش بسیار کمی کرده است. هیچ کشور دیگری به این اندازه اقتصاددان،
حسابدار، آمارگر، بازاریاب، تحلیلگر مدیریت سیستمهای اطلاعاتی؛گزارشگر و غیره "به
طور خلاصه متخصصینی که شغلشان برنامهریزی امور شرکت یا مؤسسهشان است" به خود
ندیده است. هیج کشوری اینقدر جلسه و کنفرانس برای ساختارپیچیده شرکت تشکیل
نداده،یا اینقدر مطلب درباره برنامهریزی امورصنعت وتجارت منتشر نکرده است.چپ تلاش
قابل تحسینی دربرملا کردن اتلافهای این نظام انجام داده است. ولی ما درتوضیح این
امر که زیربنای اجتماعی امروز چه امکاناتی را برای جریان اطلاعاتی در یک جامعه
دموکراتیکتر فراهم میکند، یا در این مورد که به کارگرانی که امروزه از این تکنولوژی
استفاده میکنند، نشان بدهیم که چه امکاناتی برای آینده دارند، بسیار کم کوشیدهایم