اجرای پژوهش مشارکتی در امور تغلیظ مجتمع مس سرچشمه

صمد بنیسی و علی کارگر  ، موسی پورکانی

1 -بخش مهندسی معدن، دانشکده فنی ومهندسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 -مرکز تحقیق و توسعه، مجتمع مس سرچشمه، رفسنجان

3 -امور تغلیظ، مجتمع مس سرچشمه، رفسنجان

چکیده

بالا بردن سطح آگاهی و به روز نمودن اطلاعات کارکنان واحـد هـای صـنعتی از ضـروریات گسـترده تـر کـردن فعالیتهای پژوهشی است. این ارتقاء علمی از طریق آموزشهای مختلف، بسـتر مناسـبی را جهـت ایجـا د انگیـزه و شروع پژوهش در سطوح پایین تر هرم نیروی انسانی سازمان فراهم می نماید . تجربه نشان داده اسـت کـه افـزایش آگاهی کارکنان به طریق مستقیم به شیوه برگزاری کلاسهای معمول آموزشی نسبت به روشهای غیر مسـتقیم کـه از طریق ارائه مطالعات موردی و بحث و گفتگو انجام شود از کارایی کمتری برخوردار است.

پژوهش مشارکتی در واقع نهادینه کردن تحقیق با عمومی تر کردن آن با انتقال این نوع فعالیتها به سـطوح پـایین تر در هرم نیروی انسانی صنایع می باشد . این امر باعث انتقال حرکت پژوهشی از رده های پایین به بالای سـازمان می شود که میتواند انجام پژوهش را از حالت صرفاً دستور از بالا و تا حـدی فرمایشـی خـارج کنـد و در بافـت سازمان نهادینه سازد. ایجاد و رشد فرهنگ تفکر در خصوص بهبود فرآیند در هر مرحله از عملیات و اعتقـاد بـه این باور که " ممکن است راه بهتری نیز وجود داشته باشد " مهمترین هدف پژوهش مشارکتی است.

در طی سال 81 موضوعات ارائه شده در قالب چهار دسته بودند که عبارتند از : آشنایی با عملیات کارخانه تغلیظ ، معرفی تکنولوژی های نو، ارائه نتایج تحقیقات انجام شده و آشنایی با اصول فـرآوری مـواد . از آن جـایی کـه لازمه انجام هر گونه تحقیق در گرو آگاهی از ا صـول و مبـانی حـاکم بـر موضـوع تحقیـق مـی باشـد 27 درصـد جلسات به این امر اختصاص داده شد . روند رو به رشد تکنولوژی که هر روز سرعت بیشتری به خود مـی گیـرد نیز در برنامه ریزی های انجام شده در جلسات مد نظر بوده و 19 درصد از زمان جلسات در این خصوص بحث و گفتگو شـده اسـت . بیشـترین سـهم از موضـوعات ارائـه شـده را متـالورژی تغلـیظ و امـور تحقیقـات بـه خـود اختصاص دادند. یکی از نکات قابل توجه، در گیر بودن اکثر واحدهای تولیـدی از جملـه عملیـات، مکانیـک و طرح توسعه و مشارکت آنها در نهادینه کردن پژوهشی بوده است.

1 -مقدمه

 بالا بردن سطح آگاهی و به روز نمودن اطلاعات کارکنان واحدهای صنعتی از ضـروریات گسـترده تـر کردن فعالیتهای پژوهشی است. این ارتقاء علمـی از طریـق آموزشـهای مختلـف، بسـتر مناسـبی را جهـت ایجاد انگیزه و شروع پژوهش در سطوح پایین تر هرم نیروی انسانی سازمان فراهم می نمایـد . تجربـه نشـان داده است که افزایش آگاهی کارکنان به طریق مسـتقی م بـه شـیوه برگـزاری کلاسـهای معمـول آموزشـی نسبت به روشهای غیر مستقیم که از طریق ارائه مطالعات موردی و بحث و گفتگو انجـام شـ ود از کـارایی کمتری برخوردار است.

 ارتقاء سطح علمی کارکنان واحدهای صنعتی و آشنایی آنها با امور پژوهشـی از طریـق انجـام فعالیتهـای تحقیقاتی کوچک مقیاس، باعث می شود تا مشکلات م وجود صنایع بـه طـور دقیـق و بـا زبـانی کـه بـرای محققین دیگر بخصوص دانشگاهی قابل فهم باشد ارائه و تعریف شوند . از مشکلاتی که همـواره از آن بـه عنوان یکی از موانع بزرگ گسترش تحقیق در صنایع یاد می شود، عدم تعریف دقیق مشکلات مو جود بـه زبان شناخته شده برای محققین است.

 در مواردی نیز کارهای پژوهشی انجام شده به دلیل عدم تعریف شرح خدمات دقیق ، در ارزیابی نهـایی پروژه به بروز اختلاف بین محقق و واحد صنعتی مربوط منجر شده است. واحـدهای صـنعتی عمومـاً تـاثیر تحقیق را در تاثیرگذاری فیزیکی و ملموس در خط تولید می بینند در حالیکه ممکـن اسـت بـرای محقـق بخصوص محقق دانشگاهی این امر در اولویت قـرار نداشـته باشـد. بـا مشـخص تـر شـدن اولویـت هـای پژوهشی که از طرف کارکنان عملیاتی آشنا به زبان محقق ارائه می شود امکان گسترده تر شد ن فعالیتهای پژوهشی از طریق انجام پروژه های دانشـجویی ( کارشناسـی ارشـد و دکتـری ) و عقـد قـرار داد بـا مراکـز دانشگاهی و تحقیقاتی و شرکتهای خصوصی فراهم می گردد.

 پژوهش مشارکتی در واقع نهادینه کردن تحقیق با عمومی تر کـردن آن بـا انتقـال ایـن نـوع فعالیتهـا بـه سطوح پایین تر در هرم نیروی انسانی صن ایع می باشد. این امر باعث انتقال حرکـت پژوهشـی از رده هـای پایین به بالای سازمان می ش ود که میتواند انجـام پـژوهش را از حالـت صـرفاً دسـتور از بـالا و تـا حـدی فرمایشی خارج کند و در بافت سازمان نهادینه سازد.

2 -مروری بر نوع فعالیتهای پژوهشی انجام شده در هشـت سـال گذشـته در

امور تغلیظ مجتمع مس سرچشمه  در هشت سال گذشته فعالیتهای پژوهشی کا ربردی که با همکاری پرسنل تغلیظ، تحقیقات و دانشـگاهها از طریق دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتـری انجـام شـده ، مراحـل مختلفـی را طـی کـرده کـ ه بـه طـور خلاصه به آنها اشاره میشود[10-1:[

2-1 شناخت فرآیند و مشکلات موجود

 در سالهای اولیه شروع فعالیتهای پژوهشی که با همکاری پرسنل تغلیظ و تحقیقات صورت مـی گرفـت هدف اصلی شناخت دقیق فرآ یند و مشخص کردن گلوگاههای موجود و شناسایی عوامل کاهش دهنـده بهرهوری بود. در طی این دوره به طـور غیـر مسـتقیم افـراد درگیـر ، آمـوزش عملـی تحقیـق کـاربردی را گذراندند و علاوه بر آن دو ره های کوتاه مدت حداکثر یک هفته ای در خصوص مسائل کارخانـه جهـت تحلیل بیشتر و دقیق تر ترتیب داده می شد. تعداد و تنوع موضوعات ارائه شده در ایـن دورههـا باعـث شـد

که اولین حرکت جدی در جهت ارتقاء دانش فنی کارکنان صورت گیرد و عـلاوه بـر آن بسـتر پـژوهش های درون سازمانی نیز فراهم گردد.

2-2 افزایش کارآیی و رفع مشکلات

 بعد از کسب اطلاعات در خصوص خط تولید و رونـد انجـام امـور ، مشـکلات موجـود اولویـت بنـدی شدند و در جهت ح ل آنها قدم های موثری برداشته شد. این مرحله از فعالیتها که چند سـال نیـز بـه طـول انجامید، باعث افزایش کارایی و تثبیت روند عملیات گردید . نکته اصلی که بایـد بـه آن اشـاره کـرد ایـن است که در این مرحله اکثر عوامل موثر در واحدهای مختلف کارخانه شناسایی شد ند و ارزیابی دقیـق و مستند جای اظهار نظر های کلی و گاهاً بدون اطلاعات دقیق را گرفـت . در ایـن مرحلـه فرآینـد دیگـر بـه صورت یک جعبه سیاه بزرگ دیده نمی شد بلکه ا جزاء آن شناسایی شده و وظیفه هر کدام تا حد زیـادی

نیز روشن شده بود.

 بهینه سازی به همراه اصلاح روشـهایی کـه بـه اجـرا درآمـد تـاثیرات چشـمگیری در کمیـت و کیفیـت محصول تولید شده داشت . یکی از مشخصات این مرحله از پژوهش استفاده از امکانات موجود و اعمـال اصلاحات به طوری که به خرید تجهیزات و یا تغییرات عمده نیـاز نداشـته باشـد، بـود. بـه عبـارت دیگـر انجام بیش از 10 پروژه مختلف در خط تولید ، هزینـه خریـد تجهیزاتـ ی در بـر نداشـت . ایـن مسـئله ارزش موفقیت کارهای انجام شده را با توجه به عدم صرف هزینه زیاد را بیش از پیش نمایان می سازد.

از نکات برجسته این مرحله، ارائه نتایج و بررسی کارهای انجـام شـده بـه صـورت ارائـه سـمینارهایی بـا حضور افراد ذی نفع در پژوهش بود. این کار علاوه بر ملموس تر کردن نتایج بدست آمـده، راه را جهـت ادامه این نوع فعالیتها آماده تر میکرد . نقد و بررسی نتایج و ارائه پیشنهادات مختلـف در مـوارد زیـادی باعث جهت گیری صحیح فعالیتها و در نتیجه موثرتر شدن پژوهش های انجام شده گردید.

2-3 آشنایی با تکنولوژیهای جدید

 با توجه به پیشرفتهای اخیر در صنعت فر آوری مواد و به کـارگیری بعضـی از ایـن تکنولوژیهـا در طـرح توسعه کارخانه تغلیظ، بخشی از فعالیتهای پژوهشی نیز به این سمت هدایت شـد . طراحـی و نصـب سـلول فلوتاسیون ستونی بـه همـراه انتشـار ترجمـه کتـابی در ایـن خصـوص و جمـع آوری و تـدوین تکنولـوژی آسیاهای خود شکن و نیمه خود شکن در سه جلد از عمده فعالیتهای ان جام شده در این بخش بوده اسـت .

نصب سلول ستونی در واحد نیمه صنعتی و به کارگیری آن علا وه بر ارتقاء دانش فنی کارکنان، تجربیـات باارزشی قبل از راه اندازی سلول های فلوتاسیون صنعتی در اختیار واحد عملیاتی قرار داد.

3ـ پژوهش مشارکتی

 هدف اصلی از پژوهش مشـارکتی درگیـر کـردن بدنـه اصـلی سیسـتم نیـروی انسـانی متخصـص واحـد عملیاتی در پژوهش است. نوع و عمق پژوهش در این حالت تا حـدی متفـاوت بـا تعـاریف متعـارف مـی باشد. ایجاد و رشد فرهنگ تفکر در خصوص بهبود فر آیند در هر مرحله از عملیات و اعتقاد بـه ایـن بـاور که " ممکن است راه بهتری نیز وجود داشته باشد " مهمترین هدف پژوهش مشارکتی است.

 این نوع پژوهش با معرفی فرآیند و تجهیزات هر واحد توسط افراد مسئول آن شروع مـی شـود. در ایـن مرحله، ابتدا آشنایی دقیق با روند عملیات مد نظر است ولی در مراحل بعد به طـور طبیعـی رفـع مشـکلات موجود، کنترل و بهینه سازی نیز جزء فعالیتهای این نوع پژوهش به حساب می آید.

 با مشخص شدن گلوگاههای فرآیندی، می توان انتظار داشت که پروژه ها یی تعریف شوند که علاوه بر ملموس بودن برای کارکنان عملیاتی بعد از انجام به طور مستقیم و یا غیر مستقیم در خط تولید مفیـد واقـع شوند. یکی از نتایج این نوع پژوهشی مشارکتی ایجاد انگیزه طبیعی جهت انجام پـروژه هـای مختلـف مـی باشد. این امر باعث می شود که بستر مناسبی جهت انجام پروژه های تحقیقاتی ایجاد شود که در غیـر ایـن صورت تقریباً غیر قابل دستیابی است. تجربه نشان داده است که انجام پژوهش دستوری و یا آیین نامـه ای نمی تواند به طور پایدار کار ساز باشد و به دلیل نهادینه نشدن عمر کوتاهی دارد. انجام کارهای پژوهشـی هر چند کوچک توسط کارکنان می تواند قدم بزرگی در جهـت رفـع سـد مشـکل بـودن انجـام کارهـای تحقیقاتی باشد و زمینه را جهت فراگیر ترشـدن تحقیـق در سـازمان فـراهم نمایـد. ارائـه شـدن موضـوعات توسط کارکنان برای کارکنان، میزان پذیرش نتایج پژوهش و مشارکت آنها را در ادامه کـار افـزایش مـی دهد.

 بخشی از پژوهش مشارکتی در مجتمـع ، توصـیف رونـد عملیـات توسـط کارشناسـان مسـ ئول واحـدهـا میباشد. این امر به طور غیر مستقیم دیدگاه جدیدی را از پژو هش ارائه می دهد. بدین معنا که دقـت نظـر در روند کارهای معمول خود می تواند کار پژوهشی باشد و یا منجر به کار پژوهشی گردد . بـدلیل متنـوع بودن موضوعات، تقریباً تمام واحدهای عملیاتی در ایـن امـر دخیـل مـ ی باشـند و همـه افـراد از فعالیتهـای واحدهای مختلف آگاه می شوند و تا اندازه ای نتایجی مشابه چرخش شغلی که در بعضی از سـازمانها بـه اجرا در می آید را به همراه دارد . در مواردی نتایج بدست آمـده از یـک پـژوهش در یـک واحـد ممکـن است تاثیراتی در واحد های دیگر داشته باشد که م حقق اصلی آن را در نظر نگرفته باشد ولی ارا ئـه آن در جمعی که واحدهای مختلف در آن شرکت دا رند می تواند این نقیصه را رفع نماید و بـه جـامع نگـری در اجرای پیشنهادها منجر شود.

 از مزایای جنبی پژوهش مشارکتی می توان به همسان کردن سطح معلومات کارکنان و کارآموزی غیـر مستقیم افراد تازه استخدام شده و بالا بردن تجربه کـاری اشـاره کـرد . از آن جـایی کـه در برنامـه کـاری پژوهش مشارکتی بخشی نیز به معرفی تکنول وژی های جدید اختصاص دارد، در نتیجه اطلاعـات افـراد در هر واحد به طور مستمر به روز می شود . این کار علاوه بر فراهم کردن امک ان بـه کـارگیری آنهـا در خـط تولید، می تواند باعث اصلاح یا تغییر روند فعلی عملیات نیز گردد.

4 -نگاهی به موضوعات بررسی شده و واحدهای ارائه کننده در سال 1381  در طی سال 81 موضوعات ارائه شده که بصورت نشستهای هفتگی مشترک بـین امـور تغلـیظ و امـور

تحقیقات برگزار گردید در قالب چهار دسته بودند که عبارتند از :

ـ آشنایی با عملیات کارخانه تغلیظ

ـ معرفی تکنولوژی های نو

ـ ارائه نتایج تحقیقات انجام شده

ـ آشنایی با اصول فرآوری مواد

شکل1 سهم هر یک از این موضوعات را در طی یک سال برگـزاری جلسـات نشـان مـی دهـد . بـالاترین سهم (8/37 )%مربوط به نتایج حاصل از بررسیهای انجام شد ه در خصوص مشکلات و یا بهبود فرآ یند در خط تولید می باشد . این امر اولویت داشتن مشکلات کارخانه در فعالی تهای تحقیقاتی انجام شـده را نشـان می دهد.

16.3

18.9

37.8

27

اصول فرآوری نتایج تحقیق تکنولوژی نو آشنایی با عملیات

شکل 1 :تقسیم بندی سمینار های تشکیل شده بر اساس موضوعات (بر حسب درصد)

از آن جایی که لازمه انجام هر گونه تحقیق در گرو آگاهی از اصول و مبانی حاکم بر موضوع تحقیق می باشد 27 درصد جلسات به این امر اختصاص داده شد . روند رو بـه رشـد تکنولـوژی کـه هـر روز سـرعت بیشتری به خود می گیرد نیز در برنامه ریزی های انجا م شده در جلسات مد نظر بوده و 19 درصد از زمـان جلسات در این خصوص بحث و گفتگو شده است . از جمله نکاتی که در واحدهای صنعتی در ارتباط بـا تحقیق کاربردی به آن کمتر توجه می شود ، قدم اول کار یعنی آشنایی دقیق کارکنان از نحوه کـار واحـد خود می باشد. به عبارت دیگر اگر هدف از انجام تحقیق افزایش بهرهوری باشـد، اولـین مرحلـه، اسـتفاده

صحیح از تجهیزات و فرآ یند موجود در سایه کسب اطلاعات لازم می باشد . به همین دلیـل شـش هفتـه از جلسات به ارائه خلاصه ای از دستور العمل های مربوط به طرح اولیه کارخانه اختصاص داده شد . این کار توسط مسئولین همان واحد انجام شدکه علاوه بر افزایش اطلاعات کلی کارکنان دیگر واحدها ، بـه طـرح عدم تطابقهای احتمالی وضعیت موجود با شرایط پیش بینی شـده در طـرح اولیـه انجامیـد کـه بـدنبال آن تصمیمات مقتضی با توجه به حضور دائمی مدیر و روسای امور تغلیظ در جلسات گرفته شد. در مـواردی عدم مراجعه طولانی مدت به دستورالعمل های اولیه کارخانه باعث بروز مشکلاتی نیز شده بـود . از نکـات قابل توجه در این خصوص ترجمه دستورالعملهای موجـود بـه فارسـی و امکـان اسـتفاده بیشـتر و بهتـر آن توسط کارکنان امور بود.

تقسیم بندی موضوعات ارائه شده بر اساس واحد مربوطه در شکل 2 آمده است .

7

30

17.5

2.5 5

27.5

17.5

0

10

20

30

40

متفرقه تحقیقات توسعه مکانیک تغلیظ عملیات تغلیظ متالورژی تغلیظ

شکل2 : سهم واحد های مختلف در ارائه سمینارهای علمی در سال 81) بر حسب درصد)

 بیشترین سهم از موضوعات ارائه شده را متالورژی تغلیظ و امور تحقیقات بـه خـود اختصـاص دادنـد.

یکی از نکات قابل توجه، در گیر بودن اکثر واحدها ی تولیدی از جمله عملیات، مکانیک و طـرح توسـعه و مشارکت آنها در نهادینه کردن پژوهش بوده است. برای افـزایش و بـه روز کـردن اطلاعـات افـراد ، از طرح های جدید کارخانه های فر آوری دیگرمانند میدوک نیز با دعوت از کارشناسان آنهـا اطـلاع کـافی کسب گردید که سهم آنها در گروه متفرقه نشان داده شده است.

5 -پیشنهادهایی جهت مقابله با چالشهای فعالیتهای پژوهشی در کارخانه تغلیظ

در آینده

5-1 مدیریت دقیق و هوشمندانه فعالیتهای پژوهشی

 بعد از گذشت 8 سال از شروع فعالیتهای پژوهشی مستمر و متمرکز، هدایت فعالیتهای تحقیقـاتی بایـد بـا توجه به تجارب کسب شده و نیاز های آتی مجتمع انجام پذیرد . پرداختن به مسائل اساسی و برنامه ریـزی بلند مدت جهت پرورش نیروهای کارآمد باید در سرلوحه قرار گیرد . با قوی تر شدن بدنه نیرو ی انسـانی در گیر در امر تحقیقات، مدیریت نیروها به مراتب مشکل تر و ظریـف تـر از قبـ ل اسـت. مشـخص کـردن یک یا دو اولویت تحقیقاتی در هر واحد و فعالیت پی گیرانه برای رسیدن بـه نتـایج مطلـوب بـا همکـاری

کارکنان واحد مربوطه می توان یکی از راهکارهای مناسب باشد.

 یکی از آفت های شایع اکثر مراکز تحقیقاتی پرداختن به امور غی ر تحقیقاتی و حاشیه ای است که تـاثیر سوء زیادی بر جلوه بیرونی مراکز تحقیقاتی دارد . ارزش گذاری فعالیتهای کارکنان تحقیقـات صـرفاً بایـد بر اساس امور تحقیقاتی انجام شده آن هم موثر در واحد عملیاتی مربوط باشـد . در صـورت تحقـق چنـین امری به طور خودکار کارکنان تحقیقات ی سعی می کنند که به دنبال تاثیر گذارترین پـروژه در خـط تولیـد باشند.

 این نکته مهم را باید همواره در نظر داشت که تحقیقات زمانی جایگاه واقعی خـود را بدسـت مـی آورد که نتایج مطلوب از فعالیتهای پژوهشی که قابـل ارائـه بـه واحـدهای غیـر تحقیقـاتی (عملیـاتی - تولیـدی) باشند، موجود باشد. زنده بودن امر پژوهش در گرو فعالیت مستمر و ب ی وقفـه افـراد درگیـر در تحقیقـات است. یکی از تفاوت های اصلی یک فرد عملیاتی و تحقیقاتی در این امـر اسـت کـه فـرد تحقیقـاتی افـق وسیعتری را باید ببیند و با اشراف به مسائل موجود جلوتر از زمانه خود حرکت کند.

5-2 ایجاد تغییرات بنیادی تر در خط تولید

 با توجه به کسب تجارب با ارزش در سالهای گذشته و بالا رفتن توان علمی افراد تحقیقاتی و عملیاتی به نظر می رسد که مرحله پیاده کردن نتایج پژوهش انجـام شـده در مقیـاس بزرگتـر و اجـرای آنهـا در خـط تولید فرا رسیده است. در این مرحله ممکن است به عملیات تولید واحدهایی اضافه شود و یا از آن کاسـته شود و وجود و یا عدم وجود تجهیزاتی در خط تولید که در ابتدای طراحی کارخانه در نظـر گرفتـه نشـده نمی تواند ملاک دقیقی برای قبول و یا رد نظریه های جدید باشد. پذیرش این امر که می توان با تکمیل تر کردن خط تولید فعلی بهره وری را افزایش داد، یکی از اساسیترین قدمهایی است که باید برداشته شـود .

این امر تنها در سایه نشان دادن توانمندیهای موجود به مدیران رده بالا و ارائـه نتـایج کارهـای انجـام شـده امکان پذیراست.

5-3 ارزشگذاری عملکرد واحد تحقیقاتی با تکیه بر شناخت و رفع مشکلات، نوآوریها و

بهینه سازی  یکی از راههای اعمال سیاست های کلی در هر سازمانی طراحـی و پیـاده کـردن سیسـتم ارزش گـذاری عملکرد واحدها و کارکنان است که در آن اهداف کلی سازمان در نظر گرف ته شده باشد. در صورتی کـه عملکرد واحدهای مختلف تحقیقات بر اساس میزان تاثیر آنها در روند کلی فرآ یند تولید چـه بـه صـورت مستقیم و یا غیر مستقیم ارزیابی شود تحقیقات کاربرد ی به معنای واقعی نهادینه می شود . اگر چـه ایـن راه مشکلات و موانع فراوان دارد و حتی در مواقعی به انجام رسیدن آن غیر ممکن به نظر می رسد ولـی تـاثیر آن عمیق، پیوسته و دراز مدت است. سرعت پیشرفت در این فرایند بدلیل ماهیت آن کم است و به همـین دلیل در اغلب موارد افراد سعی می کننـد کـه راههـای سـاده ترکـه دردسـرهای کمتـری دارد را در پـیش بگیرند و به نحوی به فعالیتهای جنبی و فرعی اولویت بیشتری بدهند . مدیریت کـلان بـا توجـه بـه اهمیـت مسئله باید به نحوی فعالیتهای انجـام شـده را ارزش گـذاری نمایـد تـا افـراد تشـویق شـوند تـا در جهـت سیاستهای کلی سازمان حرکت نمایند.

5-4 متناسب کردن برنامه های پژوهشی با توجه به سطح آگاهی کارکنان

 در برنامه های پژوهشی ارائه شد ه، بالا رفتن سطح آگاهی کلی کارکنان از فرآیند و عوامل موثر بـر آن باید در نظر گرفته شود . به بیان دیگر، افراد درگیر در امر تحقیقات همواره باید چند قدم از افـراد درگیـر در عملیات جلوتر باشند تا بتوانند تاثیر گذار باشند . یکی از مواردی که اخیراً مشاهده شده و موید این امر بوده مطالبی است که از ط رف شرکتهای سازنده خارجی تجهیزات مختلف در ارائه شفاهی در مجتمع بیان می شود. این مطالب که زمانی کارکنان عملیاتی را کاملاً به خود جذب می کرد امروزه بـه دلیـل افـزایش معلومات افراد دیگر تازگی قبل را ندارد و این نشان از این امر دارد کـه بـر ای ارضـاء و بـر آورده کـردن نیازهای آموزشی و پژوهشی این افراد ب ایـد تـلاش لازم را مصـروف داشـت وگرنـه زمینـه مناسـب جهـت پذیرش فعالیتهای تحقیقاتی فراهم نمی گردد.

5-5 استفاده از مراکز تحقیقاتی و دانشگاهها جهت انجام برخی از پروژهها

 با تخصصی و ریزتر شدن موضوعات پژوهشی نیاز به استفاده ا ز توان مراکز تحقیقاتی دیگـر بیشـتر مـی شود. در این رابطه، تعریف دقیق عنوان و شرح خدمات پروژهها یکی از مسئولیتهای مهم واحد تحقیقـاتی صنایع می باشد. از آن جایی که جهت انجام پروژه های امروزی به تخصـص هـای زیـادی نیـاز اسـت در نتیجه گسترش مراکز تحقیقاتی داخل صنایع با توجه به هزینهها و بازار پر رقابت دیگر دنبـال نمـی شـود و رویکرد جدید سفارش انجام تحقیقات به مراکـز معتبـر از طـرف صـنایع ، جایگـاه خاصـی در کشـورهای پیشرفته پیدا کرده است .

5-6 بهکارگیری آموزش الکترونیکی جهت ارتقاء دانش فنی کارکنان

 با پیشرفت تکنولوژی چند رس انهای، آموزش کارکنان صنعتی وارد مرحله جدیدی شـده کـه عـلاوه بـر کاهش هزینه، کیفیت آموزشی را به طور چشمگیری نیز ارتقاء داده است. ایـن روش آموزشـی کـه خـط تولید مدار است، مطالب بنیادی و فنی را که صرفاً در ارتباط مستقیم با فرآیند تولیـد اسـت را پوشـش مـی دهد. این شیوه آموزشی و انتقال تجربیات می تواند، نقش مـوثری در افـزایش آگـاهی پایـهای و عملیـاتی کارکنان ایفا نماید.

5-7 ارائه تجربیات موفق تحقیقاتی به مدیران رده بالای سازمان

 یکی از شیوههای موثر گسترش فرهنگ پژوهش، عرضه کردن نمونه هـای پژوهشـی موفـق بـه مـدیران رده بالا می باشد که تاثیر بسزایی در جلب توجه و اختصاص امکانات بیشـتر بـه ایـن امـر دارد . ارائـه ایـن نمونهها باید با در نظـر داشـتن خصوصـیات شـغلی مـدیران انجـام شـود و از پـرداختن بـه جزییـات کـه از جذابیت و گیرایی مطالب کم می کند، پرهیز شود . در صورتی که نتـایج تحقیقـات انجـام شـد ه بـه طـور مناسب در اختیار مدیران قرار نگیرد ، بین بدنه نیروی انسانی سازمان و مدیران رده بالا فاصله ای ایجـاد مـی شود که ممکن است نتایج نامطلوبی به همراه داشته باشد.

6 -نتیجه گیری

1 -در طی 8 سال گذشته، بیش از 40 پروژه تحقیقاتی کاربردی در کارخانه تغلیظ مجتمع مـ س سرچشـمه از طریق حضور مستمر دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری، پرسنل امور تحقیقات و امور تغلیظ مجتمـع و عقد قرارداد با مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی به انجام رسید.

2 -موضوع فعالیتهای پژوهشی کاربردی انجـام شـده عمـدتاً در سـه محـور شـناخت فرآینـد و مشـکلات موجود، افزایش کارآیی و رفع مشکلات، وآشنایی با تکنولوژیهای جدید، خلاصه گردید.

3 -تجربه جدید پژوهش مشارکتی که هدف اصلی آن درگیـر کـردن بدنـه اصـلی سیسـتم نیـروی انسـانی متخصص واحد عملیاتی در پژوهش است در سال 1381 برای اولین بار به اجراء درآمد.

4 -پژوهش مشارکتی با معرفی فرآیند و تجهیزات هر واحد شروع می شود و در مرحله بعد رفع مشکلات موجود قرار دارد و در مرحله آخر کنترل و بهینهسازی فرآیند عمـده فعالیـت ایـن نـوع پـژوهش بحسـاب میآید.

5 -موضوعات و سهم آنها در نشست های هفتگی که در آن نتایج پژوهش مشـارکتی ارائـه گردیـد بـدین قرار بودند: آشنایی بـا اصـول فـرآوری مـواد (27 ،)%ارائـه نتـایج تحقیقـات انجـام شـده (8/37 ، )%معرفـی تکنولوژیهای نو (9/18 )%و آشنایی با عملیات (3/16)%

6 -واحدهای شرکت کننده و سهم آنها در پژوهش مشارکتی عبـارت بودنـد از : متـالورژی تغلـیظ(30،)% امور تحقیقات(5/27 ،)%عملیات تغلیظ(5/17 ،)%مکانیک تغلیظ(5/2 )%و طرح توسعه(5)%

تقدیر و تشکر

 از مدیران، رئـیسان محترم امور تغلیظ و امور تحقیقات که همواره پشتیبان فعالیتهای تحقیقـاتی بـوده انـد تقدیر و تشکر میشود. بر خود لازم می دانم از کارشناسان محترم امور تغلـیظ و امـور تحقیقـات کـه بـار اصلی کار را بر دوش کشیدهاند سهم زیادی در اجرای موفقیت آمیز پژوهش مشارکتی داشـته انـد تشـکر ویژه نمایم. از مسئولان محترم دانشگاه شهید باهنر کرمان بخصوص دانشکده فنی و بخش مهندسی معدن که امکان حضور مرا در8 سال گذشته در مجتمع مس سرچشمه فراهم کردهاند نیز قدردانی می شود.

مراجع

1 -ع صالحی و ص بنیسی ، " ویژگیهای مدیریت تحقیق و توسعه در ژاپن ،" مجموعه مقالات "سمینار

تحقیق وتوسعه در واحد های صنعتی "، صص 89 -85 ، 6 - 7 آذر ماه 1375 ،مشهد مقدس .

2 -ص بنیسی، ع سام ، ن نوبری و آ پرتو آذر، "دستیابی به زبان مشترک بین صنعت و دانشگاه ، "

مجموعه مقالات "سمینار تحقیق و توسعه در واحد های صنعتی "، صص 15 -14 ، 6 - 7 آذر ماه 1375،

مشهد مقدس .

3 -ع سام ، ص بنیسی، ن نوبری و آ پرتو آذر، " بررسی ساختار بخش تحقیقات در مجتمع مس سرچشمه

" مجموعه مقالات "، سمینار تحقیق و توسعه در واحد های صنعتی "، صص 273 -263 ، 6 - 7 آذر ماه

1375 ،مشهد مقدس .

4 -ع سام، ص بنیسی ، ع سعید و آ پرتوآذر،" نقش تحقیق در بهره وری، مجموعه مقالات "همایش

صاحب نظران ودست اندارکاران معدن" صص 310 -302 ، 4 آذر 1375 .

5 -ص بنیسی ، ع سام ، س ح خوشرو ، ن نوبری و آ پرتوآذر، " بررسی شیوه های اتخاذ شده در برقراری ارتباط صنعت و دانشگاه در مجتمع مس سرچشمه"، اولین کنگره بین المللی و چهارمین کنگره سراسری همکاریهای دولت ، دانشگاه و صنعت برای توسعه ملی" ، دانشگاه صنعتی امیر کبیر ، مجموعه مقالات

 . 1377 اردیبهشت 29-31 ،225 -216صص

6 -ص بنیسی، س ح خوشرو و ع مصطفوی " الگویی جهت ترویج و قانونمند نمودن فعالیتهای پژوهشی در دانشگاهها" اولین کنفرانس علمی بررسی مسائل پژوهشی کشور، مرکز تحقیقات علمی وزارت فرهنگ و آموزش عالی، 29-30 اردیبهشت 1378.

7 -ص بنیسی ، س ح خوشرو و ع مصطفوی ، ” الگویی جهت ترویج و تعمیق ارتباط دانشگاه با صنعت

” دومین کنگره بین المللی و پنجمین کنگره ملی همکاریهای سراسری دولت ،دانشگاه و صنعت برای توسعه ملی " 31 اردیبهشت تا 2 خرداد، دانشگاه خواجه نصرالدین طوسی ، صص 125-135 ،1379

8 -ص بنیسی، " بررسی پیشرفت کار امور تحقیقات و مطالعات مجتمع مس سرچشمه در سالهای 74-76

" گزارش ارائه شده به مجتمع مس سرچشمه ، مهر 1376

9 -ص بنیسی، " کارنامه شش سال تحقیق - مروری بر فعالیتهای پژوهشی انجام شده در واحد فرآوری امور تحقیقات و مطالعات و امور تغلیظ مجتمع مس سرچشمه" گزارش ارائه شده به مجتمع مس سرچشمه

، مهر1380

10 -ص بنیسی، " امور تحقیقات و مطالعات مجتمع مس سرچشمه: حال و آینده" گزارش ارائه شده به مجتمع مس سرچشمه ،مرداد 1381