پژوهشی پیرامون جایگاه تزئینات و نقوش کاشیکاری در مساجد ایران :

مقدمه: از قدیم بناهای مذهبی و مساجد جایگاه ویژه ای نزد مردم ایران به ویژه

 هنرمندان داشته است .

تزئینات مساجد ایران در ابتدا محدود به گچ و آجرمیشد . اما رفته رفته و با رواج 

انواع کاشی ، هنرمندان به فکر تزئین مساجد با این عنصر تزئینی بنا افتادند و 

هنرمندان خطاط در کنار هنرمندان کاشیکار ، گچکار و حجار درهرچه زیباتر 

ساختن مساجد و بناهای مذهبی تلاش کردند .

کاشیکاری پیوندی الوهی بین زمین و آسمان ایجاد میکند ، همچنین رنگهای 

دلنشین ، اجراهای ظریف و نقش ها به کاررفته در کاشیها حالت مقدس بودن و 

معنویت بنارا دو برابر میکند .

کاشی در قسمت های مختلف خارج و داخل بنای مساجد به کار رفته است .

ازجمله کتیبه – محراب – گنبد – ایوان و مناره و ...

با نگاهی اجمالی به مساجد ایران ، کمتر مسجدی را میتوان یافت که با کاشی

 سنتی تزئین نشده باشد .

چهاروسیله عمده برای تزئین در معماری عبارتند از :

سنگ – آجر- گچ – کاشی

و کاشی بیشتر در ایران مورد استفاده قرار میگیرد ، که اساسا شامل قطعات

 سفالین بوده و به طرز خاص شکل داده و سوار میشود تا با ایجاد برخی اشکال 

برای محل های خاص مناسب باشد .

به عبارت دیگر کاشی نوعی تزئین گران تر از گچبری بوده که به طرح ها

 برجستگی بیشتر میداد و به خصوص بین انواع طرح ها تضادی بیشتر ایجاد می کرد .

کاشیکاری در ایران از مهمترین مظاهر بروز مفاهیم معنوی و عرفانی در هنر به

 شمار میرود که در تزئینات مساجد و اماکن مذهبی رکن اصلی را ایفا میکند .

مهمترین و مشهورترین منطقه ای که در آن کاشی تولید میشود شهری به نام 

کاشان در جنوب ایران است .

بنا به گفته برخی از محققین اصولا لغت کاشی از اسم همین شهر یعنی 

کاشان گرفته شده است .

پوشش بناهای تاریخی با تزئینات کاشیکاری به علت مقاومت فیزیکی در برار

 عوامل جوی دردوران گذشته مورد توجه بوده است .

سازندگان با استفاده از طرح های زیبای تقارنی – هندسی و رنگ آمیزی ها 

پیوسته تنوع در تولید کاشی داشته اند .

در دوره سلجوقی ، تنها بخشی از بناها با قطعات کاشی و آن هم تنها با رنگ 

آبی پوشانده میشد در حالی که در دوره صفویه تمام سطوح از کاشی پوشانده

 شد .

انواع کاشی :

انواع کاشی سنتی شامل : کاشی هفت رنگ – کاشی معرق – کاشی زرین 

فام – کاشی معقلی – کاشی مینایی – کاشی مقرنس .