این نوشتار، قسمت دوّم مقاله اى است که قسمت نخست آن در شماره پیشین فصلنامه تاریخ در آینه پژوهش ارائه شد.

موضِع طبقات اجتماعى ایران در برابر حمله مسلمانان عرب، از مهم ترین مسائلى است که باید در فتح ایران به آن توجه داشت، زیرا این مسئله از جمله اسرار پیروزى مسلمانان و سقوط نسبتاً سهل امپراتورى ساسانى است.

بى گمان سقوط دولت ساسانى که در عهد آغازین دولت اسلامىِ مدینه رخ داد از جهاتى شگفت آور و از سویى قابل توجه است

نوشته یعقوبى و نیز نظریه هم شکلى مردم با حاکمان (مندرج در آن کتاب) شناسایى شد. در شناخت نظریه یعقوبى گفته شد وى بر این باور است که در هر دوره زمانى، مردم بر اساس آداب، رفتار و گفتار حاکمان، سلوک مى کنند

به دلیل اهمیت و جایگاه ولایت و رهبرى امت و ضرورت تداوم راه پیامبر اسلام پس از در گذشت او، آن حضرت از همان سال هاى آغازین بعثت تا پایان عمر